Start » Forum » Het schrijfproces » Stijl en techniek » Nu schrijven in de taal van toen

Nu schrijven in de taal van toen

5 reacties [Laatste bericht]
Pier Sas
Laatst aanwezig: 1 jaar 34 weken geleden
Sinds: 27 Mrt 2008
Berichten: 33

Nu schrijven in de taal van toen

Omdat ik een verhaal wil laten horen heb ik gekozen voor de dagboekvorm. Het dagboek werd geschreven vlak voor WOII. De vraag is nu: Is het nodig (noodig) het verhaal van dat mens (mensch) in de taal te schrijven die toen gangbaar was. Er werd in die tijd nogal vormelijk geschreven, geliefden spraken elkaar aan met 'je en jij' maar in de schrijftaal was dat dan weer de beleefdheidsvorm 'U'.
Heeft iemand een goede tip?

Met dank alvast,
P

Schrijven is gemakkelijk, al wat je moet doen is naar een wit vel papier staren tot er bloed uit je voorhoofd komt (GW Fowler)

Reacties

Yrret
Laatst aanwezig: 55 min 5 sec geleden
Sinds: 16 Jul 2012
Berichten: 6076
Pier Sas schreef:

De vraag is nu: Is het nodig (noodig) het verhaal van dat mens (mensch) in de taal te schrijven die toen gangbaar was.

Neen, noodig is het niet, maar een uitdaging is het wel. Ik zeg; u zou het vast en zeker kunnen.

Ik lees zelf nog steeds de eerste uitgaven [vanaf 1912] van E.R.B. Mijn tip is simpel. Lees gratis honderden boeken - en leer dan - hoe ze het toen deden.

https://www.gutenberg.org/browse/languages/nl

Citaat:

Wij walgen van de onvoorwaardelijke bewondering, die dwaze ijveraars ten koste leggen aan alles wat oud is, en wij gaan slechts van de éene zeeziekte in de andere, als wij, onder uwe handen van daan komende, uit uwe verzamelingen te-rugvluchtend in de frissche lucht en de altoos nieuwe en jonge Natuur, aanlanden bij die andere kunstrechters, die meenen het heel goed met de Middeleeuwen te maken, als ze maar braaf roepen over de naïeviteit en den geest van vroomheid, die in de middeleeuwsche scheppingen uitkomt.

Ook de zinnen zijn in die stijl ietwat langer. big grin

Ooit protesteerde ik tegen het 'monopolie der oude heren'. Nu ben ik er zelf één.

Diana Silver
Laatst aanwezig: 3 uren 31 min geleden
Sinds: 8 Nov 2010
Berichten: 4985

Ik denk dat de uitdaging is om genoeg van de oude stijl en misschien zelfs spelling over te nemen om te sfeer op te wekken van die tijden, terwijl je je verhaal toch leesbaar en bovendien aansprekend maakt voor een moderner publiek.

Bijvoorbeeld geliefde die elkaar met 'u' aanspreken zou je kunnen aanhouden in de tekst, ik denk dat dát een soort van romantisch en authentieke toon zal geven. (Of het wordt Vlaams...)

Woorden die zozeer uit de mode zijn geraakt dat niemand ze meer kent, zou je misschien liever hertalen naar een moderner synoniem. Of misschien is zo'n oud woord op een bepaalde plek wel zó mooi dat je er juist wel voor moet kiezen.

Ja, zeker een interessante uitdaging gaat het worden. Er is geen stelregel voor. Je zult je eigen toon en taal moeten vinden, met genoeg van toen en genoeg van nu erin om het perfect te maken.

Ik ben benieuwd wat je hiervan gaat maken!

Waar waren we gebleven?

Ceridwen
Laatst aanwezig: 28 weken 5 dagen geleden
Sinds: 15 Feb 2006
Berichten: 3965

Precies. Probeer je eigen toon te vinden, maar houd het wel leesbaar en wees consequent. Stel je eigen regels vast en houd je er dan aan. .

Als ik het zelf zou doen, zou ik inderdaad kiezen voor U en misschien zelfs gij, woorden die de omgangsvormen uit die tijd aangeven. Ik zou ook een aantal ouderwetse woorden behouden, maar alleen woorden voor dingen. De oude spelling zou ik dan weer niet aanhouden.

Maar dat wil dus helemaal niet zeggen, dat gij dezelfde beslissingen dient te nemen. :-)

Yrret
Laatst aanwezig: 55 min 5 sec geleden
Sinds: 16 Jul 2012
Berichten: 6076

http://www.dbnl.org/tekst/braa002brie04_01/braa002...

Een briefwisseling tussen M. ter Braak en E. du Perron. Zo te lezen precies in de periode die je noemt. Niet te formeel. Misschien is dit iets voor je. De woorden die toen gebruikt werden en hun schrijfwijze.

H. van Galen Last schreef:

Ik moet zeggen, dat ik in deze frissche tijden naar niets zoozeer verlang als naar een anoniem leven, waarin je op adem komt, i.p.v. telkens van de eene ‘actie’ naar de andere te worden gesleept.

frissche
zoozeer
eene

H. van Galen Last schreef:

Veel menschen zie ik liever niet, want ik heb behoefte aan zoo maar wat zitten en praten met ‘vertrouwden’. (Chiaro hoop ik wel te zien (vooral), en voor een enkele afspraak ben ik natuurlijk te vinden, maar in het algemeen ben ik voor het verkeer onder enkelingen.

menschen
zoo
voor het verkeer onder enkelingen [Ik vind dat mooi klinken]

H. van Galen Last schreef:

Zooals ik aan Jan schreef: ik ben niet zoo'n ‘relatieve denker’, dat ik mijn vrienden
hooger kan stellen dan de rest van het menschdom (onder deze vrienden ook Nietzsche en Multatuli) en mezelf wijsmaken dat ik niet aan ‘elites’ geloof.

Zooals
zoo'n
hooger
menschdom
Nietzsche en Multatuli in één zin. Grappig.

H. van Galen Last schreef:

Mijn a.s. ‘chef’, Dr. F.R.J. Verhoeven, is een soort Stols van de geschiedenis: als je hem met de prollen om hem heen vergelijkt een heel pruimbaar iemand, als je hem naast een elitemensch zet, een lullige streber.

lullige [vreemd - maar het staat er echt in]

http://www.dbnl.org/tekst/neij002univ01_01/neij002...

Citaat:

In samenwerking met de Vereniging tot Vereenvoudiging werd in 1935 een manifest verspreid: Voor eenheid en orde in de spelling. Een aansporing tot allen die Nederlands schrijven.

En dit dan.

Citaat:

De regering ging zelf de nieuwe spelling nog niet gebruiken, wat tot verschillende acties van voor- en tegenstanders van de vereenvoudiging leidde. In 1936 draaide de regering het besluit over de naamvalsuitgang -n gedeeltelijk terug, door te besluiten dat die -n geschreven moest worden bij ‘woorden die een kennelijk mannelijke zelfstandigheid aanduiden’.

De Vereniging tot Vereenvoudiging van onze Spelling had voorstellen samengevat in enkele regels.

Citaat:

1. Geen verdubbeling van e in open lettergreep, behalve op woordeinde: delen, twee, enz.
2. Geen verdubbeling van de o in open lettergreep: lopen, zo, enz.
3. Steeds ie, en niet i voor Nederlandse woorden: biezonder, kievieten, enz.
4. De sjwa wordt met een i gespeld: huiselik, enz.
5. sch wordt s in woorden als mens, vis, Hollandse, enz.
6. De tussenletters n en s worden alleen geschreven waar ze ook gehoord worden: zedeleer, hondehok, oorlogschip, enz. (Maar woorden als toetssteen blijven zo gespeld, omdat de s daar niet als tussenklank beschouwd kan worden.)
7. Bij bastaardwoorden blijft i in open lettergreep gespeld (individu), maar ie op woordeinde (traditie, Februarie). Algemeen gebruikelijke bastaardwoorden worden geheel vernederlandst: bazaar, bloeze, boeket, faljiet, rosbief, trem. Verder wordt ae vervangen door e (ether), c door k (in lokomotief, kontributie e.d.), ph door f (alfabet), en rh door r (rododendron).
8. Eigennamen behouden de gebruikelijke spelling.
9. Lidwoorden, bijvoeglijke naamwoorden en voornaamwoorden worden gespeld volgens het beschaafde spraakgebruik (van die jongen, maar met dien verstande; in de hoek, maar in den beginne).

Een dagboek geschreven vlak voor WOII vergt nog wat onderzoek.

Ooit protesteerde ik tegen het 'monopolie der oude heren'. Nu ben ik er zelf één.

Pier Sas
Laatst aanwezig: 1 jaar 34 weken geleden
Sinds: 27 Mrt 2008
Berichten: 33

Fijn dergelijke en uitgebreide tips te krijgen.
Met dank aan jullie; ik denk eruit te zijn.
Het gaat een modern dagboek worden in de taal van toen.
P
(maar ik blijf openstaan voor tips.)

Schrijven is gemakkelijk, al wat je moet doen is naar een wit vel papier staren tot er bloed uit je voorhoofd komt (GW Fowler)

  • Hoe schrijf je subtiel over emoties?
  • Zo vind je een uitgever die bij je past
  • Minicursus flashbacks
  • Zo belangrijk zijn de eerste 10 pagina's 
  • THEMA Kan schrijven je leven redden?
  • Schrijftips van Anne-Gine Goemans
  • Schrijftechniek: vertellen en vertonen
  • Taaltips: taal en logica

Dit nummer niet missen, maar nog geen abonnee? Meld je aan vóór maandag 16:00 uur, dan krijg je het nummer thuisgestuurd!

Introductiekorting!
Lees schrijven Magazine

Lees het komende nummer van Schrijven Magazine. Meld je aan vóór maandag 16:00 u.!

Speciale aanbieding!