Start » Blog » Saaie schema’s en geboeide lezers: over opbouw, structuur en kloppende feiten

Saaie schema’s en geboeide lezers: over opbouw, structuur en kloppende feiten

Door Annemarie Smits
 op 22-8-2019
 - reacties: 4

schrijfplanTijdens het lezen van een manuscript werd ik direct gegrepen door het onderwerp, de pakkende korte zin waarmee een hoofdstuk werd afgesloten en de fijne schrijfstijl met de heldere dialogen. Toch knaagde er iets. Kloppen de feiten eigenlijk wel, ging er regelmatig door mijn hoofd. Was Live Aid niet eerder dan in 1990 waar we - als ik snel een beetje reken - nu zijn aanbeland in dit boek? Na even googelen zie ik dat dat grote benefietconcert voor Ethiopië op 13-7-1985 plaatsvond.

Soms had ik na een halve pagina lezen pas door dat we terug waren bij de volwassen Suzanne, nadat ik meerdere hoofdstukken had gelezen over Suzanne als tiener.

Ik opende Excel en begon per hoofdstuk maar eens een paar dingen te noteren:

  • Belangrijkste gebeurtenissen    
  • Jaartal van handeling (voor zover ik dat kon afleiden)
  • Hoofdpersonage(s) en leeftijd
  • Gebruikt perspectief
  • Verwijzing naar gebeurtenissen (films, hits, nieuwsfeiten) met bijbehorend jaartal

Het werd me nu duidelijk dat een aantal feiten niet konden kloppen.

Geen opbouw

Dit manuscript besloeg een langere periode waarin we Suzanne zagen opgroeien vanaf 10 jaar met af en toe flashbacks naar haar als klein meisje. Ik zag dat er soms een paar hoofdstukken achter elkaar en dan weer lange tijd niet vanuit de volwassen Suzanne werd geschreven: alleen, in het ziekenhuis en aan het einde van haar leven. Hier zat geen opbouw of logica in.

Toen ik in een gesprek met de auteur ook mijn Excel aan haar liet zien was ze daar in eerste instantie heel blij mee: ‘Wat een scherpe analyse heb je gemaakt en compleet met Excel bestand!’. Later in het gesprek werd ze stiller en na een toiletpauze vroeg ze me vertwijfeld: ‘Moet ik nou voor ieder boek echt zo’n uitgebreid schema maken? Ik wil eigenlijk gewoon lekker schrijven en ben helemaal niet goed met schema’s en structuren.’

Nee, ik denk niet dat je altijd een gedetailleerd schema hoeft te maken. Het hangt natuurlijk ook af van de inhoud van je boek, de periode die je overbrugt, of je chronologisch vertelt of niet.

Chaotisch verhaal

Doordat in dit boek zowel perspectief als chronologie willekeurig wisselen en niet alle feiten kloppen, komt het verhaal chaotisch bij de lezer binnen. Hierdoor loop je het risico dat de lezer niet lekker in het verhaal komt en afhaakt.

Je zou er hier bijvoorbeeld voor kunnen kiezen om steeds na drie hoofdstukken een kort hoofdstuk te schrijven vanuit de volwassen Suzanne. Je zou boven ieder hoofdstuk een jaartal kunnen zetten of op een andere, simpele manier duidelijk kunnen maken dat er een wissel plaatsvindt. Ook is mijn advies om het perspectief consequent toe te passen (bijvoorbeeld de jonge Suzanne in personaalperspectief en de volwassen Suzanne in de ik-persoon).

Als alle details kloppen en er sprake is van een heldere structuur, maakt dat het verhaal sterker en geloofwaardiger.

Over de auteur

Annemarie Smits (1970) heeft jarenlang gewerkt als IT projectmanager tot ze tijdens een sabbatical is gaan doen wat ze echt leuk vindt: lezen, schrijven en coachen van schrijvers. Ze helpt auteurs hun verhaal zo op te schrijven dat de boodschap overkomt en de lezer wordt meegesleept. Perspectiefvraagstukken en aanbrengen van structuur zijn haar specialiteit. Regelmatig schrijft ze blogs en boekrecensies en ze is altijd nieuwsgierig naar nieuwe manuscripten. 

« terug naar het blogoverzicht


Reacties

Henkie
Laatst aanwezig: 10 weken 7 uren geleden
Sinds: 1 Aug 2016
Berichten: 215

Ik beschouw literatuur als kunst en de kunst gaat niet over logica. Het gaat over emotie. Je hebt vast een punt, maar ik vermoed dat je jezelf deels van een prettige leeservaring hebt onthouden. Voor mij is het: gevoel op de eerste plek, techniek misschien op de tweede of de derde (na persoonlijke ontwikkeling).

Ik heb het idee dat deze site er een beetje teveel met z’n neus bovenop zit. Schrijven lijkt hier, als ik alle adviezen zou moeten volgen, wel iets wat je gedisciplineerd in het leger zou moeten doen. (‘Komma! Aanhalingsteken sluiten! Einde dialoog!’)
Als ik iets technisch wil doen ga ik wel computers managen.

Kruidnagel
Laatst aanwezig: 2 dagen 4 uren geleden
Sinds: 5 Okt 2016
Berichten: 225

Geloof me: kunst is emotie, maar absoluut ook techniek, vooral bij schrijven. Kijk bijvoorbeeld naar een superdirecte kunstvorm als schilderen. Pollock pleurde gewoon verfdruppels op een doek, Rothko kalkte bijna een heel canvas onder in dezelfde kleur en Kandinsky tekende wat streepjes. Maar daarachter zit een volledig integraal mens, dus inclusief emotie, ratio en ziel/geest/whatever. Voor de kunstvorm 'Schrijven' bestaan er nu eenmaal veel regeltjes, omdat de schrijver zich nu eenmaal bedient van het door de mensheid verkozen communicatiesysteem: tekst. Zelfs in de poëzie moet je daar op een bepaalde manier bewust mee omgaan, bv. door de regels bewust te negeren, en dan hoor je bij Dada.

Wel vind ik ook dat er hier en in het tijdschrift iets meer mag worden ingegaan op literaire verhaalanalyse en dus meer op literaire technieken en betekenis dan spelling en grammatica. Anderzijds: juist met verhaaltechnieken kun je de beoogde emotie effectief overbrengen. Want kunst is communicatie, en blijf dus denken aan je impliciete lezer.

Henkie
Laatst aanwezig: 10 weken 7 uren geleden
Sinds: 1 Aug 2016
Berichten: 215

Meneer Kruidnagel, ik bedoel: als je als kunstenaar de technieken leert maar niet inziet dat ze een hulpmiddel zijn en niet de hoofdzaak - bijvoorbeeld dankzij weinig kundige adviezen -, dan loopt de leerling-expressieveling de essentie van de kunst mis. Tenminste, wat ik als de essentie beschouw (en jij aan je antwoord te zien ook): het overbrengen van je gevoelens over de wereld om je heen, de indrukken, je mening. Iemand die denkt dat de hoofdzaak mooie grammatica is (een hulpmiddel om alles een gezicht te geven), schrijft als een kip zonder kop.

Verder heeft het denk ik niet zo veel zin om een discussie te beginnen over de definitie van kunst.

Kruidnagel
Laatst aanwezig: 2 dagen 4 uren geleden
Sinds: 5 Okt 2016
Berichten: 225

Ik vind het onterecht om zo'n verwijt te zetten onder een bericht dat duidelijk gaat over 'opbouw, structuur en kloppende feiten'. Niemand beweert dat een verhaal daarom draait. Maar als iemand komt aanzetten met een geniale, hoogstpersoonlijke en doorleefde ingeving en dat 'verhaal' rammelt technisch aan alle kanten, dan is diegene geen schrijver, of op zijn best een luie schrijver.

Ik lees ook liever bevlogen artikelen die me de geest geven. Maar afkeer van grammatica is weleens een excuus om er niet over na te hoeven denken.

  • THEMA Kan schrijven je leven redden?
  • Hoe beschrijf je emoties?
  • Zo vind je een uitgever die bij je past
  • Zo belangrijk zijn de eerste 10 pagina's
  • Schrijftips van Anne-Gine Goemans
  • Schrijftechniek: vertellen en vertonen
  • Taaltips: taal en logica

Dit nummer verschijnt omstreeks 6 december oktober. Nog geen abonnee? Meld je aan vóór maandag 25 november 16:00 uur, dan krijg je dit nummer thuis!

Introductiekorting!
Schrijven

Iedere week het beste van Schrijven Online in je inbox? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief. Boordevol nieuws, tips, aanbiedingen en winacties!

Schrijf je in!