Schrijvers en vertalers hebben vrijwel geen winst bij luisterboeken

Luisterboeken worden steeds populairder. In 2025 luísterden een kwart van de Nederlanders naar boeken. Dit resulteerde in een omzet van 50 miljoen euro voor abonnementsdiensten. Toch zien auteurs hier weinig van terug in hun portemonnee.
 
Begin dit jaar kwam Lieke Marsman daar ook achter. Ze overleed begin juni van dit jaar. Ondanks dat ze de Fluister-prijs voor beste luisterboek kreeg voor haar boek Op een andere planeet, verdiende ze maar 8,5 cent per volledig beluisterd boek. In haar bericht op sociale media schreef ze destijds het volgende: “Ik roep alle uitgevers en schrijvers van Nederland op om deze waanzin zo snel mogelijk te laten stoppen en met een doordachter alternatief te komen waarbij het geld naar de makers gaat in plaats van mediaconglomeraten die het medialandschap binnen enkele jaren kaalgevroten zullen hebben.”
 
Onderzoeks- en adviesbureau Verian heeft dit probleem in opdracht van de Auteursbond en Stichting Lira onderzocht. Uit het deze week verschenen onderzoek komt naar voren dat schrijvers en vertalers inderdaad bij e-luisterboeken vaak maar enkele centen per beluisterd boek ontvangen.  

Vergoeding

Marsman kreeg bijvoorbeeld uiteindelijk maar ongeveer 200 euro, terwijl mensen haar boek meer dan 500.000 minuten beluisterden. Dat kan je vergelijken met een jaar lang het boek op repeat hebben staan. Ook krijgt een grote meerderheid van de auteurs en vertalers geen vergoeding. In 2024 ontving maar 45% van de ondervraagde schrijvers een vergoeding voor uitleningen bij de online Bibliotheek. Bij vertalers was dit slechts 15%. Hierbij kregen ze gemiddeld maar 39 cent per uitlening. Bij commerciële abonnementsdiensten ontvingen nog minder schrijvers (24%) en vertalers (6%) een vergoeding. 
 
Wie wel een vergoeding krijgt, kan bij streamingsdiensten niet controleren of het een eerlijk bedrag is door de onduidelijke royalty-overzichten. De royalty-overzichten geven vaak alleen aan hoeveel het totaalbedrag van luisterboeken is. Niet wat men per streamingdienst verdient, wat precieze bedragen achterhalen lastig maakt. Wanneer schrijvers het wel konden opzoeken, kwam het bedrag vaak neer op maar tien cent per volledig beluisterd boek.

Luisterboeken

Dat is een groot verschil met fysieke boeken. Als lezers in de boekenwinkel een fysiek boek kopen, krijgt de auteur hoe dan ook een vast percentage betaald. Of de lezer het boek nu uitleest of het na een hoofdstuk in de kast stof laat vangen. Dat werkt niet zo bij luisterboeken. Hier betaalt een streamingsdienst vaak per geluisterde minuten.
 
Dit is niet het enige. Veel auteurs weten niet eens dat hun boeken als luisterboek worden aangeboden. De Auteursbond en Stichting Lira vinden dat dit anders moet. “Auteurs moeten weten waar hun werk wordt aangeboden, op welke afspraken dat gebruik berust en hoe hun vergoeding wordt berekend,” schrijven ze.