9 humoristische archetypes die je kan gebruiken voor je boek

Volgens The Anatomy of Genres van John Truby zijn er talloze komische personages, die vaak binnen een basisarchetype vallen. Hoe kan je ze gebruiken in je eigen verhaal?

1.       Kluns

Dit archetype kun je ook classificeren als de clown, nerd of het domme mens. Hij heeft de illusie dat hij juist heel cool, romantisch of succesvol is. In werkelijkheid is deze onbekwaam, onaantrekkelijk of een stuntelaar. Dat hij of zij cool is, moet het personage ook echt denken, want anders is hij geen grappig personage. Een goed voorbeeld hiervan is nerd Ross en dummy Joey in Friends. 

Volgens Truby moet je een personage altijd een psychologische en morele noodzaak geven. De psychologische noodzaak is hoe het personage zichzelf dwarsboomt, terwijl de morele noodzaak gaat over hoe hij andere personages in zijn leven pijn doet. Dit geldt ook voor archetypes. De psychologische noodzaak voor de kluts is dat ze hun eenzaamheid moeten overwinnen of juist zelfvertrouwen moeten leren krijgen, zoals in Mean Girls. Een morele noodzaak, een zwakte waarmee het personage vaak een ander pijn doet, is er meestal niet. Dit komt doordat een kluns vaak het slachtoffer is van pesterijen. 

2.       De Gewone Man of Vrouw

Dit archetype is de representatie van de alledaagse mens. In een positieve zin is hij of zij een harde werker, die altijd zijn best doet of eeuwig optimistisch is. In de negatieve zin krijgt dit archetype geen respect in het dagelijks leven, wordt het slecht behandeld of mist het zelfvertrouwen. Soms kan het ook alle drie zijn, zoals Walter White in de pilot van Breaking Bad. 

De gewone man of vrouw heeft als psychologische noodzaak het respect van anderen te krijgen. Zijn morele noodzaak is om te stoppen met anderen te gebruiken om zelf succes te behalen. Zoals Walter White doet in Breaking Bad, waarbij hij Jesse gebruikt om de drugswereld in te komen. 

3.       Betweter 

Dit type kennen we allemaal: vanwege zijn gebruik van dure woorden en vakjargon, terwijl hij duidelijk niet weet waar hij het over heeft, kan dit een irritant personage zijn. Dit is degene die het bloed onder je nagels vandaan haalt op feestjes. De psychologische behoefte is overduidelijk: verlies je godcomplex. Ja, ik heb het over jou, Karen. De morele noodzaak is dat ze moeten stoppen met controleren hoe anderen hun leven moeten leven. Een goed voorbeeld is Dolores Umbridge, volgens velen het meest gehate personage uit alle Harry Potter-boeken. Deze in roze gehulde heks gebruikte slinkse methoden om haar leerlingen te disciplineren.

4.       Showbusiness-type

Schitterende kleding, felle kleuren en misschien draagt hij of zij gewoon een grote persoonlijkheid. In een positieve zin is dit archetype erg getalenteerd, door iedereen geliefd en lijkt oprecht. In de negatieve zin is dit een erg overdreven archetype; het liegt, is te emotioneel wanneer het niet gepast is, of heeft geen talent. 

De psychologische noodzaak is hun ware zelf te vinden, om een versie van de werkelijkheid te geven die echt is. De morele noodzaak is om te stoppen met liegen. Denk hierbij aan Liar, Liar, waarin een advocaat door een wens van zijn zoontje ineens niet meer kan liegen. 

5.       Prinses

Als ze zich goed voelt over zichzelf, denkt ze dat ze perfect is of dat de wereld om haar draait, en dat ze beter is dan de rest. Als het slecht met haar gaat, wordt ze gekleineerd en genegeerd door iedereen. Een voorbeeld hiervan is Buttercup uit The Princess Bride, die haar verhaal begint als boerinnenmeisje. Haar psychologische noodzaak is om te leren haar eigen fouten te erkennen. De morele noodzaak is anderen helpen, vooral mensen die het minder goed hebben dan zijzelf. Rachel van Friends is hier ook een voorbeeld van. 

6. Aristocraat

Dit is een archetype dat rijk lijkt, arrogant is en met opgetrokken neus door het leven gaat, omdat hij geld en macht heeft. Als hij naar beneden wordt gehaald, is dit vaak op een manier waar dierlijke humor aan voorafgaat. Hij moet leren om iedereen als gelijken te zien, en de waarde van mensen te herkennen in plaats van in spullen. Dit is zijn psychologische noodzaak. Zijn morele noodzaak is om vrij en spontaan te leven, zoals de held in A Christmas Carol doet nadat hij de geest van het verleden, heden en toekomst heeft ontmoet. 

7. Slons

Hij trekt zichzelf op aan zijn status, of simpelweg om het feit dat hij een volwassene is en zijn eigen keuzes mag maken in het leven. Een slons op zijn dieptepunt is luidruchtig en vaak vies, maar dit geeft hem wel het voordeel dat mensen vaak hun ware gezicht aan hem laten zien. Zijn psychologische behoefte is om meer zelfvertrouwen te krijgen, en qua morele behoefte moet hij stoppen met zich op te dringen aan anderen. 

8. Bedrieger 

Een geliefd en populair archetype, dat ook voorkomt in mythes. Denk aan de Noorse god Loki, die een favoriet is bij Marvel-fans. Als hij zichzelf omhoogwerkt, doet hij dit ook door zijn hogere klasse, maar vaak ook door zijn sluwheid en slimheid. Op zijn dieptepunt geeft hij alleen om zichzelf. Zijn morele noodzaak is stoppen met liegen en anderen gebruiken voor zijn eigen doeleinden, terwijl zijn psychologische behoefte is toenadering te zoeken tot anderen. 

9. Reizende Engel 

De Reizende Engel is een personage dat ergens heen gaat en weer vertrekt om een maatschappij te verbeteren, zoals Mary Poppins. Vaak zijn dit mensen die een routine hebben, zich kunnen bewegen tussen traditie en bureaucratie en wat echt belangrijk is in het leven: plezier maken en lachen. De meeste Reizende Engelen hebben geen psychologische, noch morele noodzaak, maar lossen deze noodzaak voor anderen op. Zo leert de overwerkte vader, van de kinderen waar Mary Poppins op past, weer plezier te maken met zijn kinderen door met ze in het park te gaan spelen.