Afbeelding

Django Mathijsen

Een tweedehands e-book bestaat niet

Django MathijsenDe Nederlandse Uitgeversbond heeft een kort geding verloren tegen een website (tomkabinet.nl) die “tweedehands” e-books verkoopt.

De website tomkabinet misbruikt een maas in de wet en probeert goodwill te wekken door te zeggen dat:

  1. zij alleen boeken met DRM doorverkopen.
  2. zij e-books betaalbaar willen maken.
  3. zij de doorverkoper het e-book op zijn eigen machine laten wissen.
  4. zij boekpiraterij tegengaan.

Ik ben ook tegen DRM en dure e-books. Maar daarvoor hebben we al alternatieven. Smashwords bijvoorbeeld: een website met boeken voor billijke prijzen zónder DRM. Als je voor betaalbare e-books bent, laat je dure e-books dus gewoon links liggen.

Punt 3 doet ook niet ter zake. Als je een e-book koopt, koop je geen product, maar het recht om een boek te lezen, een recht dat alleen een auteur kan verlenen. En dat doorverkoop van e-books boekpiraterij zou tegengaan is een gevalletje “middel erger dan de kwaal”. Het is hetzelfde als zeggen dat zelfverbranding een goed middel is om een steenpuist te verwijderen.

Ik ben auteur. Ik leef van het schrijven: dat is het brood op mijn tafel. Toch kan ik me niet druk maken over boekpiraterij. Ik weet dat het gebeurt en dat ik erdoor bestolen word. Dat voelt niet fijn. Maar het probleem is niet zo groot dat daarvoor draconische maatregelen nodig zijn. Ik denk dat ik aan belasting meer kwijt ben.

Bovendien geloof ik in het goede in de mens. De meeste mensen beseffen toch dat boekpiraterij diefstal is? Ik denk dat 99% van de boeken die van illegale sites worden gehaald nooit gelezen worden. Ze worden gedownload door mensen die die boeken toch nooit hadden gekocht. Dus voel ik me in mijn bestaan als schrijver bedreigd door boekpiraterij? Nee.

Door tomkabinet voel ik mij echter wel bedreigd. Want tomkabinet geeft diefstal een schijn van legaliteit.

Om verkoop van tweedehands gedrukte boeken mogelijk te maken, heeft de wetgever ooit een uitzondering moeten maken op de auteurswet. Want als je een boek doorverkoopt, verkoop je niet alleen een tastbaar ding, maar ook het intellectuele eigendom van de auteur: zijn creativiteit.

Die uitzonderingspositie was te rechtvaardigen. Gedrukte boeken bleven niet eeuwig in druk. Als je een roman wilde die niet meer gedrukt werd, kon dat alleen door het boek tweedehands te kopen. Verder was door slijtage de waarde van het gebruikte boek lager dan van het nieuwe.

Maar e-books kunnen wel eeuwig in druk blijven. En er is geen verschil tussen een nieuw en een tweedehands e-book. Een e-book slijt niet: het krijgt geen ezelsoren, vlekken, krassen of scheuren. Een “tweedehands” e-book bestaat dus niet.

Een e-book is ook goedkoop. Neem nou de Wikileaks thriller die ik samen met Anaïd Haen heb geschreven. Terwijl het gedrukte boek € 19,95 kost, kun je het e-book (zonder DRM) al voor € 3,99 krijgen: minder dan een bioscoopkaartje. Ja, er zijn misschien uitgeverijen die idioot hoge prijzen voor e-books vaststellen. Koop die dan niet. Die uitzonderingen rechtvaardigen niet de diefstal die doorverkoop van tweedehands e-books is.

Wie een e-book heeft gekocht en het doorverkoopt, meent het intellectuele eigendom van de auteur (die daar misschien een jaar hard voor heeft gewerkt) te mogen verkopen, alleen maar omdat hij een prijs heeft betaald waarvoor je nog niet één dag boodschappen zou kunnen doen. De auteur moet genoeg geld verdienen om 365 dagen boodschappen te kunnen doen. Het is zijn harde werk: hij heeft het recht het te verkopen, niet de koper.

De koper van een e-book koopt niet iets stoffelijks dat je door kunt verkopen, maar het recht om dat boek te lezen. Doorverkoop van een e-book is diefstal van intellectueel eigendom. Daar moet snel juridisch duidelijkheid in komen. De EU buigt zich momenteel daarover.

Stel dat de doorverkoop van e-books echt legaal zou worden. Verplaats je in de schrijver. Je schrijft een boek. Dat kost je een jaar werk. Je zet je e-book te koop voor 4 euro. Gemiddeld houd je daar ongeveer de helft van over. Reken eens uit hoeveel exemplaren je van je boek moet verkopen om het bruto inkomen bij elkaar te scharrelen waarvan je momenteel leeft.

Nu zet een koper jouw geesteskind voor 3 euro te koop op een doorverkoopsite. Iedereen koopt jouw boek nu daar. Duizenden mensen genieten van jouw boek, maar jij verdient geen rooie cent aan dat jaar hard werken. Die slimme doorverkoper pleegt broodroof. Dit zou een terugkeer zijn naar de tijd vóór het auteursrecht, toen alleen drukkers aan een boek verdienden.

Een e-book-doorverkooprecht zou het einde kunnen betekenen van de mogelijkheid van auteurs om hun brood te verdienen. Er zouden geen professionele boeken meer geschreven kunnen worden.

Als je tegen DRM en dure e-books bent en wilt dat er in de toekomst nog boeken geschreven worden, laat dan doorverkoopsites, piratensites en te dure e-books links liggen. En hoop dat er geen gelegaliseerde verkoop komt van “tweedehands” e-books.

Django Mathijsen (1966) is ingenieur, jazzorganist, wetenschapsjournalist en schrijver. Hij heeft honderden artikelen geschreven voor tijdschriften zoals Kijk en Panorama. Hij heeft bij de BBC gewerkt als technisch consultant bij Robot Wars en TechnoGames. En hij heeft veel prijzen gewonnen voor zijn verhalen (Drie Unleash Awards, twee NCSF-prijzen, de Grote Brugse Boekhandel Fantasy Award, Trek Sagae, Woordenstroom, enzovoort). Zijn werk is gepubliceerd in alle huidige Nederlandse SF/F/H tijdschriften en bij diverse grote Noord-Amerikaanse tijdschriften (zoals Emerald Sky, Big Pulp en Kaleidotrope). Ook is hij al vertaald in het Frans, Roemeens en Hebreeuws.
Hij werkt vaak samen met Anaïd Haen. Daaruit is o.a. Codenaam Hadsadah voortgekomen, de eerste WikiLeaks thriller. Maar ook diverse kinderboeken (zoals Koningsbillen en Drakenstreken) en liedjes.
Website: www.djangomathijsen.nl

Comments

Lid sinds

9 jaar 10 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker
Django, wat als Tom Kabinet slechts één exemplaar van het e-book verkoopt, nl het exemplaar van de originele koper? Ze kopiëren niet in dat geval. Dan is de situatie feitelijk niet anders dan doorverkopen van een fysiek boek ...

Lid sinds

7 jaar 8 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker
Mooie preek voor eigen parochie, Django, maar ik kan je niet volgen. Het probleem is natuurlijk niet het doorverkopen, maar het kopiëren van e-books. Dit is exact hetzelfde probleem als met games, muziek en films. Ik vind jouw positie totaal onhoudbaar. Als iemand een DRM-boek koopt, is dat boek zijn of haar eigendom. Klaar. Wat er verder met dat boek gebeurt, is aan de koper en aan niemand anders. Het is onvermijdelijk dat we richting Spotify/iTunes/Steam-achtige oplossingen voor boeken gaan. Bijvoorbeeld: de uitgever betaalt je een voorschot voor het recht om je boek te 'sharen' en vervolgens ontvang je een bedrag per geshared boek. Je voert een achterhoedegevecht.

Lid sinds

8 jaar 2 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker
Ik hoor niets van die schrijvers die bakken vol met Euro`s innen door de verkoop van hun e-book. E-book; "Geachte heer M." van Herman Koch €14,99 Hardcover; €22,95 Tweede hands hardcover; €14,95 E-book; "Zomerhuis met zwembad" van Herman Koch €9,99 Hardcover; €24,95 Tweede hands hardcover; €6,00 Een uitgever die van mening is dat een boek meer dan 20 euro moet kosten, dat is allang geen uitzondering meer. Daar hoor ik de schrijvers niet over. Dus daalt de verkoop van boeken. Dan hoor ik de schrijvers wel even. Maar dat is van zeer korte duur. Een e-book dat nu meer kost dan een boek ooit zou mogen kosten is - ernstig logisch - te belachelijk voor woorden. En zeker in Nederland - maar ook in China - liggen de opportunisten op de loer. Oké, Herman Koch is een uiterste voorbeeld. Maar het ondersteunt mijn gedachte. Schrijvers [ook de beginnende] beginnen langzaam maar zeker behoorlijk uit de pas te lopen met hun gedachte over de waarde en exclusiviteit van hun geschreven hersenspinsels.
Er zouden geen professionele boeken meer geschreven kunnen worden.
Dit is een onzin voorspelling.

Lid sinds

8 jaar 8 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker
Ik vind het geen eenvoudige situatie. Het is niet helemaal te vergelijken met een gedrukt boek, al wil Tomkabinet dat wel doen lijken. Op het eerste zicht is dat wel zo. Iemand die een tweedehands boek koopt, betaalt evenveel aan de schrijver als iemand die via Tomkabinet een 'tweedehands' e-book koopt: niets. Maar bij een echt boek heb je de zekerheid dat het boek niet vermenigvuldigd wordt, bij e-books niet. Tomkabinet stelt wel dat dit niet gebeurt, toch niet op hun site en dat kan ik best geloven, maar ze zijn toch heel naief om te stellen dat de verkoper het boek zal verwijderen van al zijn leestoestellen. Er is geen controle mogelijk. Dus iedereen die een e-boek koopt, kan deze gewoon weer 'doorverkopen', een deel van zijn uitgave terugkrijgen en nog altijd genieten van het boek dat hij gekocht heeft. En dat is volstrekt onlogisch. Daarin kan ik Django volledig volgen. Het is niet logisch wat Tomkabinet aanbiedt omdat er geen garantie kan gegeven worden dat de verkoper zijn eboek zelf verwijdert. Zolang daar technisch niets aan kan gebeuren, ben ik zelf ook geen voorstander van de site. De vraag is dan natuurlijk, wat als die mogelijkheden er wel zijn? Vraag me niet hoe, maar wat als er een systeem bestaat dat toelaat om een ebook te verkopen en daarbij bij de verkoper zijn versie automatisch blokkeert of verwijdert? Dan zit je in een situatie waarbij het toch heel sterk lijkt op een papieren boek tweedehands te verkopen. @Yrret: om heel eerlijk te zijn, daar ben ik het niet volledig mee eens. Hoeveel schrijvers kunnen op dit moment niet leven van hun schrijfsels? Hoeveel verhalen missen we nu daardoor? (een beetje dramatisch gesteld, ik geef het toe) Een ebook lever misschien niet veel op, maar met een dergelijk systeem verliezen schrijvers nog meer inkomsten verliezen. Alle beetjes helpen, al lijken die klein te zijn. (vele kleintjes maken een groot)

Lid sinds

8 jaar 2 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker
Maar bij een echt boek heb je de zekerheid dat het boek niet vermenigvuldigd wordt, bij e-books niet.
Ik denk van niet. Je kan een US$-biljet vermenigvuldigen. Dus waarom geen boek. Is er iemand die kan controleren waar het boek vandaan komt dat je koopt? Zit er handel in? Ja, natuurlijk. Er zijn wereldwijd zat mensen die graag willen werken voor 1 cent. En als de winst 1 cent is, dan is er iemand een boek aan het vermenigvuldigen. En als je 1 miljoen keer een boek vermenigvuldigd hebt heb je 1.000.000 centen. Mooi dat je het niet met mij eens bent. Het is beslist waar dat veel mensen/schrijvers hun verhaal nooit zullen publiceren. Maar is dat dan zo erg? Ik denk van niet. Al zou ik nu 12 jaar jong zijn en elke dag 10 boeken kunnen lezen dan nog krijg ik in geen honderd jaar de boeken gelezen die de moeite waard zijn. Ik denk dat er een scheve verhouding is ontstaan tussen hobby-schrijvers die denken dat ze kunnen schrijven over dat unieke verhaal in hun intellectuele-gedachten-bezit in vergelijking met schrijvers die perfecte boeken afleveren. Als je echt geld wil verdienen en je je krijsende kinderen een smartphone wil geven omdat ze allemaal zo`n ding hebben zou ik geen plan maken om schrijver te willen worden. En al helemaal niet je boek als e-book laten uitgeven. En als je het toch doet; niet jammeren.

Lid sinds

8 jaar 8 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker
Daar heb je gelijk in Yrret, er worden natuurlijk illegale versies gemaakt van strips en dergelijke. Dat is zeker in bijvoorbeeld China een probleem. De rechthouders van Kuifje hebben er veel geld aan verloren. Zelfs officiële uitgevers in China van Kuifje zijn blijkbaar al betrapt op het illegaal uitgeven van de strip. Alles wordt nagemaakt, zolang het iets oplevert. Daar geef ik je gelijk in. Mijn opmerking was gericht op een tweedehandswinkel die niet zomaar een gebruikt boek gaat kopiëren. Dat werkt zo goed als niet. Bij nieuwe uitgaves is dat iets anders, maar daar gaat deze topic niet echt over. Als iemand een gedrukte boek verkoopt, is hij hem kwijt, simpel genoeg. Als iemand een ebook doorverkoopt, is er totaal geen garantie dat de verkoper die zelf ook niet gewoon bijhoudt. En dat is een volledig andere, voor mij onlogische en onaanvaardbare, situatie. Met ebooks wordt het kopiëren ook een stuk gemakkelijker, daar heb je weinig voor nodig. Iedereen kan het, misschien beperkt in aantal als het ebook beveiligd is, maar toch. Uiteindelijk vraagt het zo goed als geen uitrusting noch kennis om het te kopiëren. Je stelt dat als je echt geld wilt verdienen, je geen schrijver moet worden. Daar ga ik niet mee akkoord. Het kan een beroep als een ander zijn, waarom zou die schrijver dan daarmee geen geld mee kunnen verdienen? Het is niet evident en niet veel mensen zullen erin slagen en dat kan te maken hebben met de kwaliteiten van de boeken die ze afleveren, pure pech of een systeem dat misschien niet meer heel logisch is. Want als zelfs schrijvers die perfecte boeken afleveren het niet meer evident vinden om te kunnen overleven met alleen hun schrijfkunsten, dat kan er toch iets schorten aan het systeem.

Lid sinds

8 jaar 2 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker
Want als zelfs schrijvers die perfecte boeken afleveren het niet meer evident vinden om te kunnen overleven met alleen hun schrijfkunsten, dat kan er toch iets schorten aan het systeem.
Er is -denk ik- niets mis met het systeem. Het systeem is er gewoon. Er bieden zich erg veel schrijvers aan. En dat is prima. Tussen die schrijvers zitten luie makkelijk [easy money] denkende mensen. Ook prima. Juist door het systeem is er een vorm van natuurlijke selectie. Je moet niet alleen schrijver zijn, maar ook een soort -ik verkoop mijzelf aan de hoogste bieder- zakenvrouw of man. Rond al die schrijvers is een op geld beluste massa in beweging. Dat is logisch. Niet de vraag hoeveel uitgevers zijn er inmiddels, maar hoeveel goede uitgevers zijn er? En om het even welke aan het schrijversvak gelinkte business. Tot en met de huis/tuin en keuken proeflezer die zich laat betalen. Dus... als je als schrijver niet aan de bak komt, maar toch denkt dat je veel verstand hebt van/over schrijven - of je bent gewoon een ordinaire entrepreneur, dan ga je een ander haar/zijn e-book verkopen. En dat... is heel erg Hollands! Zou "Boekhandel De Slegte" ook zo begonnen zijn? Dan mag je inclusief de versnelling in ontwikkelingen erop rekenen dat dit Tweede E-book gevalletje op korte termijn zal vallen.

Lid sinds

7 jaar

Rol

  • Gewone gebruiker
Ik heb er geen benul van. Laat ik dat voorop stellen. Ik ben hobby-schrijver. Ik lees niet zo gek veel en heb nog nooit een e-book gelezen. Ik verkies de papieren versies. Ik koop ook nog altijd cd's en dvd's. Jawel. Ik verlang naar meer naar het recht om te lezen, luisteren of kijken. Ik wil ook iets tastbaars. Daar heb ik geld voor over. Dat gezegd hebbende - wellicht mijn onnozelheid onderstrepend - vraag ik me wel het volgende af. Zo'n e-book lijkt me voor schrijver en uitgever een lucratieve zaak. Aanmaak- en distributiekosten lijken me vrij gering. Dat levert wellicht - maar ik weet het echt niet - hogere winstpercentages op dan bij een gedrukt exemplaar. Dat daar dan het risico tegenover staat dat het makkelijker en in een acceptabelere vorm gekopieerd kan worden, hoort dan misschien bij het bedrijfsrisico.