Een andere kijk op… slechte imitaties

Beter goed gejat dan slecht verzonnen, zo beweert men vaak. Dit schrijfgebod kan een probaat middel zijn tegen writer’s block: als je zelf niets kunt verzinnen, dan kun je immers altijd nog schaamteloos leentjebuur spelen bij de groten (of minder groten) der aarde. 

Toch blijf ik er moeite mee hebben.

Zou niet elke schrijver ernaar moeten streven om een verhaal te bouwen dat uniek is? Noem het beroepseer. Of ijdelheid. Of zelfoverschatting, voor mijn part. Noem het wat je wil, maar streef ernaar, met je hele hoofd, je hele lijf, je hele hart. 

Klop jezelf als een Jutta Leerdam bij de startstreep op de borstkas en schreeuw jezelf toe: dit verhaal, precies dít verhaal dat ik nu onder handen heb, dat zal een verhaal worden zoals het nog nooit eerder is verteld in de hele geschiedenis van de hele mensheid. Dit verhaal zal het vuur van de Goden stelen op een manier die Prometheus het schaamrood op de kaken zou bezorgen.

(Gebruik het bovenstaande gerust als mantra, en zeg het een stuk of tien keer tegen jezelf voordat je gaat slapen.)

Heb je wat minder aanleg voor grootheidswaan, dan kun je het jatten van verhaalideeën ook anders opvatten. Je kopieert niet één-op-één, maar laat je inspireren door andermans werk en haalt daar hooguit wat kleine elementen uit: bijvoorbeeld de toon, of de manier waarop karakters worden geïntroduceerd. 

En dan is er nog een derde weg, een route die ook een tikje naar het schaamteloze neigt. In een documentaire over het muziekgenre funk hoorde ik David Byrne recent ongeveer het volgende vertellen. In zijn beginjaren als muzikant probeerde hij te klinken als Cool and the Gang of George Clinton, maar telkens kwam hij er tot zijn teleurstelling achter dat dit hem niet lukte. Na verloop van tijd besefte hij: juíst het feit dat ik mislukte imitaties maak zorgt ervoor dat ik een eigen geluid heb. 

Dus imiteer gerust William Shakespeare, Jeanette Winterson, Han Kang, of om het even wie, maar zorg er dan nadrukkelijk wél voor dat jouw imitatie mislukt. 
Want misschien kan alleen een slechte imitatie een oorspronkelijk geluid voortbrengen.

Over de auteur

Michiel Richards studeerde scenario aan de Filmacademie, werkte jarenlang als freelance scenarioschrijver voor televisie en andere media en legt zich tegenwoordig toe op het schrijven van romans. ‘Een muur van croutons’ is zijn recentste boek.