Vijf (en een halve) manuscript-verbetertips

Zonder redactie is je boek niet af. Daarom geeft redacteur Rob Steijger in deze rubriek uitleg over prangende redactiekwesties. Deze keer: tips om je manuscript te verbeteren.

1. Gelijkende namen

De eerste verbetertip betreft een euvel waar zowel beginnende als bekende schrijvers zich aan bezondigen: gelijkende namen. Manuscripten bevatten opvallend vaak op elkaar lijkende namen. Walter, Wallen en Watkins, bijvoorbeeld. Dat maakt ze lastig uit elkaar te houden. Bij waargebeurde verhalen heb je vanzelfsprekend wat minder ruimte om af te wijken, al mag je het wat mij betreft fictie noemen om zodoende alsnog de namen aan te passen. 

2. Alinea-indeling bij dialogen

Tip 2 betreft de alinea-indeling, waarmee je in één keer duidelijk kunt maken wie iets zegt. Dit kan door bijvoorbeeld de handeling of gezichtsuitdrukking van een personage direct voor het citaat te plaatsen; dus op dezelfde regel, zonder enter: Fred keek bedrukt. ‘Wat is er?’ Als het citaat niet uit Freds mond komt, dien je het op een volgende regel te plaatsen: Fred keek bedrukt. ‘Wat is er?’ vroeg Amanda. 

3. Kies één verteltijd

Mijn derde tip betreft de verteltijd. Bovenstaande voorbeelden staan allemaal in de verleden tijd. Deze hadden ook in de tegenwoordige tijd kunnen staan, maar het is van belang dat je één verteltijd kiest per scène. Een andere scène, bijvoorbeeld een flashback of verteld vanuit een ander perspectief, kan prima in een andere verteltijd worden geschreven, mits je dit maar consequent houdt binnen dezelfde scène. (Tip 3.5: schrijf zoveel mogelijk in de ónvoltooide tijd. Dus ‘vroeg Amanda’ in plaats van ‘had Amanda gevraagd’.) 

4. Aanhalingstekens voor dialoog, niet voor gedachten

Tip 4: zet hardop uitgesproken woorden en zinnen tussen aanhalingstekens en laat deze bij gedachten weg. En nu er ook in verhalen steeds meer geappt wordt, adviseer ik appjes te cursiveren óf een eigen lettertype te geven. In elk geval zonder aanhalingstekens eromheen te plaatsen. 

5. Kies een perspectief

Verbetertip nummer 5 betreft het eerdergenoemde perspectief. Het komt neer op de vraag: door wiens ogen beleven we de scène? Een verkeerd gekozen perspectief kan zelfs het mooiste verhaal in een saaie leeservaring veranderen. 

Over de auteur

Als freelance redacteur werkt Rob Steijger (www.fzeven.nl) voor diverse uitgevers en helpt hij aspirant-schrijvers met hun manuscript.

Dit artikel verscheen in Schrijven Magazine 1 van 2025. Nooit meer een nummer missen? Neem dan een abonnement.