Hoe overleef ik mijn eerste boek? Een interview met Francine Oomen

Francine Oomen, bekend van de Hoe overleef ik-boeken, weet als geen ander welke uitdagingen het leven kan brengen. Maar hoe pak je de strubbelingen waar je als schrijver tegenaan loopt bij de hoorns? De schrijver en illustrator deelt met Schrijven Magazine hoe zij haar eerste boek overleefde. 

Op de klassieke Hoe overleef ik-manier hebben Francine en ik, net als haar hoofdpersonage Rosa en haar vrienden, mailcontact. Ze heeft het druk: eind augustus verschijnt haar nieuwe boek, er komt een verfilming en een musical van haar eerste Hoe overleef ik-boek voor volwassenen. Toch maakte ze op een vrijdagmiddag tijd vrij om mijn vragen voor Schrijven Magazine via de mail te beantwoorden. 

Je begon in 1990 met kleuterboeken en hebt daarna iconische jeugdboeken geschreven. Een eerste boek is altijd moeilijk. Hoe overleefde jij het schrijven van je eerste boek? 

Spelenderwijs, met veel plezier en zonder stress. De eerste (kleuter-) boekjes die ik schreef en ontwierp waren die van Saartje en Tommie. Ik had toen al een heel duidelijk beeld van hoe de illustraties eruit moesten zien, maar had nog net niet genoeg zelfvertrouwen om ze zelf te maken. Dus schetste ik ze voor, voor de illustratrice, Dagmar Stam. Daarna heb ik de tekst voor een prentenboek met Alex de Wolf geschreven en ontworpen en daarna kwam het eerste prentenboek dat helemaal van mijn hand was: Sammie Eigenwijs. 

Hoe heeft je aanpak als schrijver zich ontwikkeld in die 35 jaar? 

Ik heb altijd behoefte aan nieuwe dingen onderzoeken en uitproberen, en dat kenmerkt denk ik wel mijn ontwikkeling. Ik beperk me ook niet alleen tot schrijven. Ik ben opgeleid als industrieel ontwerper. Ik illustreer ook, bedenk spin-offs, maakte een podcast, heb een tijdschrift ontwikkeld en ben daar zeven jaar creatief hoofdredacteur van geweest. Ik bemoei me met de promotie, ik doe het grafische ontwerp van mijn boeken. Eigenlijk is mijn carriere een grote speeltuin. 

Wat heeft je doen besluiten om je te richten op volwassen lezers met Hoe overleef ik alles wat ik niemand vertel? en nu opnieuw met Hoe overleef ik alles wat anders gaat dan gedacht? 

De directe aanleiding voor het eerste Hoi-boek voor de volwassen geworden lezers van toen, was een oproep op TikTok van een 25-jarige lezer die survivaltips nodig had voor zijn quarterlifecrisis. Het berichtje ging viral en bereikte mij. Ik was op dat moment ‘toevallig’ net aan het onderzoeken wat er speelde in ‘generatie Hoi’ (mensen tussen de 20 en 35 jaar die met mijn boeken opgegroeid zijn). Het was me in mijn omgeving opgevallen dat er veel mentale problematiek speelde, die opvallend snel gepathologiseerd en gemedicaliseerd werd. Dit werd bevestigd door de 4500 mails die ik ontving, nadat ik aangekondigd had een nieuw Hoi-boek te gaan schrijven voor volwassenen. 

Wat waren de grootste uitdagingen toen je van schrijven voor pubers naar schrijven voor een volwassen publiek ging? 

Die overstap was best wel spannend inderdaad. Ik moest voor de vertrouwde karakters de juiste volwassen, maar ook herkenbare toon vinden. De inhoud en de thematiek kostte me minder moeite, mede dankzij de input van bovengenoemde e-mails en het feit dat ik drie kinderen heb in de leeftijdsgroep. Het was vooral een uitdaging om met de hooggespannen verwachtingen rondom het boek om te gaan. Er is altijd de vraag: ’Kan ik het nog wel?’ 

In het verleden heb je weleens verteld dat het hoofdpersonage Rosa veel op jou lijkt. Welke dingen van je eigen leven heb je meegenomen in je twee recentste Hoe overleef ik-boeken? 

Ik onthul nooit wat precies feit en fictie is in mijn boeken. Maar het kan niet anders dan dat mijn innerlijke wereld en mijn buitenwereld van vroeger nu de ondergrond van het verhaal zijn. Wat niet correspondeert, is dat Rosa erg zoekende is. Ik heb van jongs af aan mijn spoor gevolgd, en het geluk gehad dat niemand me daarin belemmerde of probeerde te beinvloeden. Of misschien dat laatste wel, maar daar trok ik me niets van aan. Vroeger heb ik wel eens een vergelijking gemaakt met een cake. Alle karakters zijn plakjes van mij, en Rosa is een hele dikke. 

Hoe ziet je schrijfproces voor een nieuw boek eruit? 

Ik heb een neurodivers brein. Voor degenen die niet weten wat dat is, heel simpel samengevat: een neurotypisch brein (geschat op 80 tot 85 procent van de bevolking) is gestructureerd en gaat recht op zijn doel af, kan zich concentreren op een gegeven taak en heeft tijdsbesef. Een neurodivers brein is over het algemeen tijdsblind, gaat alle kanten op, is niet gestructureerd en snel afgeleid, maar heeft als superpower de hyperfocus, op het moment dat iets interessant is en boeit. Het laat dan niet los totdat het klaar is. Als een bloedhond, die eerst van allerlei interessante dingen ruikt, en daar kriskras achteraangaat, totdat hij zijn prooi gevonden heeft. En dan gaat het als een speer. 

Mijn enige routine is dat ik een ochtendmens ben. De vroege uurtjes zijn de productiefste en daar houd ik rekening mee. Daarnaast werkt wandelschrijven voor mij erg goed. Als mijn lichaam in beweging is, zijn mijn hersenen dat ook. Dus in feite wandel ik een boek bij elkaar. In mijn eentje, want als ik samen met iemand loop kan ik niet bij het verhaal zijn. Ik heb daarnaast uit de podcast die ik maakte en al die mails genoeg inspiratie opgedaan voor nog een zestiendelige serie! Maar dat wordt het niet, hoor. 

Francine Oomen

Francine Oomen is bij het grote publiek vooral bekend van de boekenserie Hoe overleef ik (Hoi). Het eerste deel, dat in 1998 verscheen, werd een doorslaand succes – met vele vervolgdelen en een trouwe schare fans. In 2015 stopte ze met kinderboeken om even pas op de plaats te maken. Twee jaar later verscheen haar tweede boek voor volwassenen: Oomen stroomt over, de allereerste graphic novel over de overgang. Inmiddels groeit ze mee met haar lezers. Haar tweede Hoe overleef ik-boek voor volwassenen verschijnt eind augustus: Hoe overleef ik alles wat anders loopt dan gedacht. 

Dit artikel verscheen eerder in Schrijven Magazine editie 4 van 2025. Nooit meer een nummer missen? Meld je dan aan!