Het object als onderwerp 

Tandenborstels, fietsen, telefoons: net als bij echte mensen, zijn objecten onmisbaar in het leven van je personages of voor het verhaal dat je vertelt. Maar de betekenis van een object in een verhaal overstijgt vaak het object zelf en kan op verschillende manieren worden ingezet om je verhaal uit te diepen.  In een verhaal zijn altijd objecten aanwezig. Ook in romans die zich voornamelijk in het hoofd van de hoofdpersoon afspelen, komen gebeurtenissen of herinneringen voor die met spullen te maken hebben. Ze kunnen zelfs herinneringen oproepen of gebeurtenissen in gang zetten. Denk aan de telefoon waar mensen niet zonder kunnen, of iets dat ze willen hebben maar niet kunnen krijgen zoals vroeger de Barbiepop van je buurmeisje. Objecten zeggen iets over de tijd waarin het verhaal zich afspeelt of over het karakter van je personages. Je kunt zelfs vanuit een object schrijven om een andere kijk te geven op een situatie. Je komt in ieder geval nooit onder het gebruik van objecten uit. Dus hoe kun je ze inzetten?   

1 Tijdsgewricht  

Je kunt gebruiksvoorwerpen heel algemeen beschrijven of juist heel specifiek. Hoe specifieker je het maakt, hoe duidelijker het voor de lezer wordt waar we ons bevinden en hoe levendiger die de scène voor zich ziet. Dit betekent niet dat je elk object gedetailleerd moet beschrijven, maar wel dat je bewust kiest wat je beschrijft en hoe je dat doet. Als jouw personage een puber is in de jaren negentig van de vorige eeuw, dan pakt ze een cd wanneer ze muziek gaat luisteren. In de vroege jaren 2000 is dat een mp3-speler. Nu pakt ze haar telefoon, zet ze een aantal nummers in haar wachtrij op Spotify of kiest ze een van haar playlists. De verschillende objecten brengen ons meteen terug naar een bepaalde tijd of plaatsen ons in het heden. Bepaal dus van tevoren in welke tijd je verhaal zich afspeelt. 

2 Karakterisering 

Spullen zeggen ook iets over het karakter en de achtergrond van je personage. Staat haar huis vol met tweedehands meubels van Marktplaats of is de ‘Walter Knoll Living Land­ scape’designbank de eyecatcher van de zitkamer? Drinkt ze thee uit een glas van de Hema of uit een kopje met schoteltje van het Nutroma-klokkenservies? Dit zegt niet alleen iets over de voorkeuren of het karakter van je personage, maar ook over haar klasse of achtergrond. Dit bepaalt ook hoe ze reageert op dingen of wat haar verwachtingen zijn. 

OEFENING A 

Beschrijf in 300 woorden het interieur en de inhoud van de kledingkast van een personage. Bedenk van tevoren in welke tijd ze leeft, hoe oud ze is, wat haar meest kenmerkende karaktertrekken zijn en wat haar achtergrond is. De lezer moet dit uit de beschrijving kunnen halen, zonder dat je het expliciet vertelt. 

OEFENING B 

Beschrijf nu hoe je personage voor het eerst bij een nieuwe geliefde thuiskomt. De inrichting en smaak moet een contrast vormen met de hare. Misschien lijkt het alsof ze een andere tijd is binnengestapt of een andere wereld. Het moet in ieder geval een emotie bij haar oproepen, haar positief of negatief verrassen. 

OEFENING C 

Twee geliefden gaan ieder vanuit hun eigen appartement samenwonen in een nieuwe woning. Schrijf een dialoog waarin ze beslissen welke spullen van wie meegenomen mogen worden naar hun nieuwe huis en wat ze voor hen betekenen.  

3 Verhaallijn 

Je kunt ook een object gebruiken als verhaallijn, zoals Annie Proulx doet in haar roman Accordeonmisdaden. Een accordeon gaat van hand tot hand en komt steeds in een andere migrantengemeenschap terecht. Door dit instrument en de verschillende muzieksoorten die erop worden gespeeld, leren we de levens kennen van mensen die vanuit een ander land naar Amerika zijn getrokken. Edmund de Waal beschrijft in De haas met ogen van barnsteen zijn familiegeschiedenis aan de hand van een verzameling Japanse figuratieve snijwerkjes. Hij vertelt zowel op microniveau over de familie als op macroniveau het grotere historische verhaal. Je kunt de lezer met een object dus mee op reis nemen door verschillende levens, tijdperken en plaatsen.      

OEFENING D 

Een personage ligt op sterven. Welk object laat ze na aan een familielid, geliefde of vriend? Beschrijf hoe dit object bij tenminste drie andere mensen terechtkomt en welke rol die speelt in het leven van die personages. 

4 Schrijven vanuit een object 

Je kunt er ook voor kiezen een verhaal vanuit het perspectief van een object te schrijven. Een levenloos voorwerp komt dan ineens tot leven en krijgt menselijke eigenschappen toegedicht. Een brievenbus, bijvoorbeeld, die op de hoek van de straat staat en steeds eenzamer wordt omdat er nauwelijks nog brieven worden gepost. 

OEFENING E 

Kies een voorwerp. Maak een woordspin waarin je objectief en feitelijk zo veel mogelijk eigenschappen van dit voorwerp opschrijft. De brievenbus bijvoorbeeld heeft twee metalen, grijze poten, waar een rode bak op gemonteerd zit. De brievenbus is ongeveer 150 centimeter hoog en 70 centimeter breed. Er zitten twee grijze, horizontale gleuven in de brievenbus, waaronder in witte letters ‘overige postcodes’ en ‘postcodes 7300- 9999’ staat. 

OEFENING F 

Neem nu hetzelfde voorwerp en ga daarbij associëren met je woordspin als beginpunt. Welke emoties komen er bij je op? Wat voor menselijke trekjes? Bij de brievenbus denk ik bijvoorbeeld aan onbuigzaam en onbeweeglijk. Aan eenzaamheid, omdat er niemand van zijn soort in de buurt staat, de poten lijken op benen, de gleuven op ogen of juist monden met tanden die brieven eten. De kleur associeer ik met boosheid of met blozen. Schrijf alles op wat er in je opkomt. 

OEFENING G 

Kijk nu naar de feitelijke eigenschappen en je associaties. Welk conflict zou je voorwerp kunnen hebben? Mijn brievenbus schaamt zich kapot. Hij staat op een straathoek waar iedereen hem kan zien, maar daardoor is het ook zichtbaar dat er bijna nooit meer een brief wordt gepost. Iedereen loopt hem straal voorbij. Hij zou het liefst wegrennen, maar hij zit vast in de grond. Hoe zorgt hij ervoor dat iemand hem toch nog een brief toevertrouwt? Schrijf een verhaal of scène vanuit het perspectief van het object waar conflict in zit en een ontwikkeling. Je object moet aan het einde innerlijk of uiterlijk zijn veranderd.    

Dit artikel verscheen eerder in Schrijven Magazine editie 4 van 2025. Nooit meer een nummer missen? Meld je dan aan!