De sterke scène: een boodschap in meerdere scènes opdelen

Een goede scène moet stevig in de schoenen staan. Het kan een schakel zijn om het plot een andere kant op te sturen en zorgt ervoor dat het verhaal zelf stevig staat. Daar komt heel wat bij kijken, zoals je leert in deze artikelenreeks. Deze week leer je hoe je een bepaalde boodschap over meerdere scènes verdeelt.  

Wanneer maakt iets indruk? 

“Dit personage kan vliegen.”  “O nee, dat personage is doodziek!”
Wat je ook schrijft in een boek, het maakt pas indruk op de lezer als die weet waarom dat indruk moet maken. Als je schrijft over een volgelvolkje, is vliegen niet zo bijzonder. En een lezer gaat niet wakker liggen van een ziek personage als die nauwelijks in het verhaal voorkomt, of als de lezer weinig van dat personage afweet. 

Op zo’n zelfde manier is alles wat er in het plot van je verhaal gebeurt pas interessant als zich dat ontwikkelt. Om superkrachten interessant te laten lijken, moet de lezer zien hoe je personage die vergaart. En een verliefd stel is ook pas interessant als je de liefde op ziet bloeien. Als het koppel al verliefd is, valt er nog maar weinig te winnen. Als je wil dat een verhaalelement indruk maakt op de lezer, moet zich dat in de loop van verschillende hoofdstukken of scènes ontwikkelen. 

Wat wil je spannend maken? 

In een verhaal wil het hoofdpersonage altijd iets bereiken en dat gebeurt vanwege de spanningsboog altijd stapsgewijs. Dat betekent dus ook dat je dat spannende moet opdelen in de loop van diverse scènes. Bepaal daar eerst voor wat er spannend aan is. Of beter gezegd: waarom het spannend zou moeten zijn. Als voorbeeld nemen we: waarom zou het spannend moeten zijn dat jouw hoofdpersonage kan vliegen? Dan krijg je mogelijke antwoorden als:

•    Dan wordt het makkelijker om een gevangengenomen geliefde te bevrijden
•    Dan kan het personage sneller én spectaculair de ruimte verlaten als het gesprek hem niet zint

Lees tussen de regels door en je ziet hier een belangrijk deel van het plot in staan, zoals een aankomende ontvoering. Maar je kan er ook een groeiproces van de held in zien. Wegvliegen als je iets niet leuk vindt? Dan moet de held misschien leren om met kritiek of lastige emoties om te gaan. Schrijf eerst eens op wat het grotere, spannende plaatje is dat indruk moet maken, waarom juist dat element spannend is en hoe je dat grofweg voor elkaar wil krijgen. 

Spanning en indruk maken combineren

Zodra je hebt opgeschreven wat er in je verhaal indruk moet maken en hoe dat het spannende deel van het verhaal moet worden, kan je dat gaan combineren. 

De vaardigheid om te kunnen vliegen, moet indruk maken, omdat je held daar ontvoerde mensen mee kan redden. Maar de hoogmoed die daar bij komt kijken, ontwikkelt zich stapsgewijs in de loop van de scènes. Knip in stukjes hoe je die hoogmoed steeds in een andere scène zichtbaar kan maken. Bijvoorbeeld:

1)    Je hoofdpersonage is bang dat mensen hem zullen verstoten
2)    Hij redt iemand en hij wordt geprezen
3)    Je hoofdpersoon verricht steeds meer heldendaden
4)    De roem stijgt naar het hoofd van je hoofdpersonage 
5)    Mensen gaan hem dáárom verstoten
6)    Je hoofdpersonage leert nederig te zijn

Dit zijn thema’s of elementen in het groeiproces van een personage die je door het verhaal heen kan verspreiden. Meestal zie je wel op welke plaats in het verhaal iedere stap moet komen om aan te sluiten bij het algemene plotverloop. 

Voor een nog beter resultaat kijk je of je in de respectievelijke scènes ook nog iets anders kan gebeuren dat thematisch in dezelfde categorie valt. 
Denk daarbij aan een personage dat wordt ontslagen door onterecht te beweren dat het beter is dan iedereen in het bedrijf, op hetzelfde moment dat je vliegende superheld door hoogmoed niet oplet en zich zwaar verwondt. 

Over de auteur 

Nadine van de Sande is freelance copywriter en schrijfster. Op verhaalentaal.blog post ze wekelijks een uitgebreide tip voor creatief schrijven. Als manuscriptredactrice en schrijfcoach helpt ze schrijvers het beste uit hun werk te halen. Ze geeft ook een cursus dialogen schrijven.