Babs Gons: De universele waarde van autobiografisch werk

Babs Gons, artistiek leider en coach bij Poetry Circle Nowhere, gebruikt autobiografische ervaringen als inspiratiebron bij poëzievoorstellingen. ‘Het belangrijkste is, is dat het geloofwaardig is.’

Babs Gons is medeoprichter, artistiek leider en coach bij Poetry Circle Nowhere: een groep jonge optredende schrijvers die voorstellingen maakt met poëzie, waarbij vaak autobiografische ervaringen als inspiratiebron worden gebruikt. Ze heeft net tijdens de Interculturele Regiecursus van het Bijlmer Parktheater de voorstelling Altijd nooit meer gemaakt, over het einde van de liefde. Toen ze de voorstelling maakte, had ze zelf een gebroken hart. Tijdens het maakproces liet ze zich inspireren door het gedicht van Judith Herzberg: ‘Hoe is dat zo geworden/ van altijd komen slapen/ Tot nooit meer willen zien?’ In de voorstelling zie je de vijf verschillende fases van rouw na een verbroken relatie. Iedere dichter maakte een eigen dichterlijke vertaling bij een bepaalde fase van rouw. ‘De voorstelling is de afwisseling: spel met poëzie en dat is onze signatuur.’ Alle voorstellingen van Poetry Circle Nowhere worden gemaakt vanuit zelfgeschreven teksten.

Herkenbaarheid

Naast haar werk bij Poetry Circle Nowhere geeft Babs Gons ook schrijfworkshops. Het vinden van je eigen stem bij het schrijven is vaak de insteek van haar workshops. ‘Je mag voorbeelden hebben. Het is goed om te beginnen omdat iemand je inspireert. Maar daarna is het belangrijk om je eigen stem te vinden.’ Ze legt uit dat het vinden van die eigen stem lang kan duren. Je stem kan ook veranderen, want die groeit vaak met je mee. ‘Als je autobiografisch werk maakt, dan wil je dat het andere mensen aanspreekt. Het moet herkenbaar zijn. Er moet een soort universele waarde in zitten.’
De kracht van biografisch werk schuilt in die herkenbaarheid, zelfs als het heel ver van je vandaan ligt. ‘Ik heb zelf een stuk gemaakt en over vaders die niet aanwezig zijn tijdens het opgroeien van hun kind.’ In deze performance zijn zowel haar eigen ervaringen als die van andere mensen verwerkt. ‘In het gedicht zeg ik ook niet “ik” maar “wij”, omdat ik voel dat we met zoveel mensen zijn en dat het zo’n universele ervaring is die dan weer heel specifiek is.’
Ook mensen die wel met hun vader zijn opgegroeid, herkenden zich in de performance, bijvoorbeeld omdat hun vader emotioneel afwezig was. Of mensen herkenden het omdat ze op scholen lesgaven waar veel kinderen zonder vader opgroeien. ‘Het is belangrijk dat je iets persoonlijks zó vertelt dat andere mensen zich jou kunnen wanen, of zich in de situatie kunnen herkennen of inleven.’

Feiten of gevoel

Gons gebruikt vaak thema’s die knellen. Ze vindt het ook interessant om een heftig thema te nemen en het dan niet heftig te brengen. Haar doel bij het gedicht over afwezige vaders was alleen maar te schetsen wat er gebeurt. ‘Ik veroordeel niks. Ik veroordeel die vaders die er niet zijn niet, ik veroordeel de moeders die die vaders hebben weggestuurd niet. Onze herinneringen zijn gekleurd door de tijd. Ons geheugen is een rommelhok waarin alles door elkaar loopt. De waarheid van gebeurtenissen uit het verleden kan gebaseerd zijn op feiten of gevoel, en daar kan een groot verschil tussen zitten. Soms weten we werkelijk niet meer wat waarheid en wat fictie is. Het belangrijkste is, is dat het geloofwaardig is.’

Tips autobiografisch schrijven van Babs Gons

1. In jouw individuele verhaal moet een universele waarde zitten.
2. Vertel jouw persoonlijke verhaal op zo’n manier dat anderen zich met je identificeren.
3. 'Telling the truth is just one of many ways to tell a story.’ (Samuel Demmer)

Dit artikel verscheen eerder in Schrijven Magazine 1 van 2014. Nooit meer een nummer missen? Meld je aan!
Babs Gons won de Johannes Vermeerprijs 2026. Lees het nieuwsbericht!