Lid sinds

7 jaar 5 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker

welke uitdrukkingsmogelijkheid mist het Nederlands?

 

Iedere taal heeft zo zijn eigen sterke en zwakke punten. Nederlands biedt als Indogermaanse taal krachtige mogelijkheden voor werkwoordsvervoegingen, maar is nogal onbeholpen voor het nader preciseren van zelfstandige naamwoorden: zo maakt men kokosolie voor kokosnoten uit te persen, maar babyolie niet door babies uit te persen. Is een Nederlandse gasaansteker een piezo-elektrisch ding om een gasvlam aan te steken, of een aansteker voor sigaren die op gas werkt?

Zo heeft iedere taal wel wat.
Waarin is Nederlands zwak? Wat kunnen we van buitenlanders leren? Welke uitdrukkingsmogelijkheid mist u het meest in het Nederlands?

Ik stel voor ons hier te beperken tot grammatica, niet vocabulaire.
 Eskimo's hebben tig woorden voor sneeuw en natuurkundigen tig woorden voor ijs, boeren maken onderscheid tussen pinken en vaarsen, scheepsbouwers tussen wrangen en spanten en muggezifters tussen appels en peren, jongeren tussen mobieltjes en laptops. Maar dat zijn jargonwoorden, die worden spontaan aangemaakt zonder dat schrijvers zich daar druk om maken.
 

 

Lid sinds

7 jaar 5 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker

 

Laat ik zelf de spits afbijten. 

Ik schrijf graag wat-als sciencefiction, en dan mis ik subjonctif en/of conditionel die Frans en Duits wel bieden.

Ma tante aurait des testiculets, elle serait mon oncle.

Ooit heeft Nederlands ook een aanvoegende wijs gehad:

Hadde mijn tante koten, zij ware mijn oom.

Maar die is zo uitgestorven dat als ik hem gebruik, leidt de vorm van de inhoud af. De moderne vorm:

Als mijn tante kloten had, was zij mijn oom.

voldoet niet erg, want ik merk uit reacties dat deze constructie te veel lijkt op:

Toen mijn tante kloten had, was zij mijn oom. (Dat was voor die transgenderoperatie.)

en:

Als mijn tante snoepjes heeft, is zij mijn lievelingstante.

Ik mis daarom die aanvoegende wijs en zou hem graag herintroduceren. U ook?

 

Lid sinds

8 jaar 9 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker

Als mijn tante kloten had, was zij mijn oom.

Een verduidelijking van de inhoud van deze zin - waarvan ik overigens niet snap dat mensen het verschil niet meteen zien met de 'toen'-variant - is er wel in het Nederlands, maar daar heb je dan de voltooid deelwoorden voor nodig. Ik kom dan op de uitdrukking zoals hij binnen mijn familie wordt gebezigd:

Als mijn tante klootjes had gehad, was ze m'n oom geweest.

Kunnen we dit zien als een soort omweg om de aanvoegende wijs te vermijden?

Overigens bestaat de aanvoegende wijs nog wel in losse uitdrukkingen. God hebbe zijn ziel, leve de koning etc.

Lid sinds

7 jaar 5 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker

 

"waarvan ik overigens niet snap dat mensen het verschil niet meteen zien met de 'toen'-variant" > Dat snap ik ook niet. Maar ik neem het wel waar. Ik veronderstel dat veel mensen moeite hebben met conditioneel taalgebruik. Misschien is men ingeregeld op 'en toen dit, en toen dat' verhalen. Het wordje 'als' heeft een driedubbele betekenis: het betekent vaker 'wanneer' dan 'indien' of 'veronderstel dat', en 'wanneer' ligt dicht bij 'toen'. Vermoed ik, Als daar statistisch materiaal in verschillende taalgebieden over zou zijn dan zou ik dat graag vernemen.
Ik communiceer veel in het Saamaka, een taal waarin het woord 'als' helemal niet bestaat. Daar gebruikt men de constructie:

Mijn tante, hij heeft kloten. Voorbeeld. Hij is mijn oom.

Dat blijkt te werken, omdat het woordje 'voorbeeld' integraal uit het Nederlands is overgenomen, compleet met Hollandse tongval. Dat exotische woord werkt als een signaal: even opletten, hier is iets aan de hand. En dan werkt het. Ik vermoed dat een wat ongewone grammaticale constructie in het Nederlands hetzelfde effect zou kunnen hebben. Verleden tijd en voltooid verleden tijd geven zo'n signaalfunctie niet.  

"Overigens bestaat de aanvoegende wijs nog wel in losse uitdrukkingen. God hebbe zijn ziel, leve de koning etc." > Dat imliceert dat de aanvoegende wijs gemakkelijk gereanimeerd zou kunnen worden.

 

Lid sinds

8 jaar 8 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker

 Welke uitdrukkingsmogelijkheid mist u het meest in het Nederlands?

Eigenlijk geen één.  

Lid sinds

8 jaar 3 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker

 

In het Nederlands mis ik soms twee Engelse werkwoordsvormen

- The Progressive form: i was eating

- The Gerund: I couldn't help crying

Een Nederlands tegenwoordig deelwoord als alternatief voor de progressive form vind ik meestal ontoereikend.

De naamwoordstijl als alternatief voor de gerund komt nauwelijks in aanmerking, en is alleen nuttig om afstand te scheppen, om te benadrukken dat iemand geen deel uitmaakt van gebeurtenissen. Bijvoorbeeld:

Het aanstoten met de ellebogen, het slaan op de ruggen, het gebrul en gebral, dat liederlijk zwelgen in het gezamenlijk gelijk. Het werd me te veel. Tussen de zwetende lijven en naar bier stinkende ademdampen door, drong ik mij naar de uitgang.

 

Lid sinds

7 jaar 5 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker

 

aan : Rudez

Ik heb zitten turven. Ik constateer dat ik zelf meestal ook de voltooide-deelworden variant gebruik, maar toch: de aanvoegende wijs ware expressiever. 

aan : Uruguru

De Gerund - inderdaad. Toen je me er opmerkzaam op maakte, dacht ik aan klassieke schrijvers die het moeten hebben van sfeer: in mijn boekenkast zijn dat Conrad en Kipling. 

  En ja hoor, bij Conrad 'An outcast of the islands' was het direct raak: 

"He imagined that he could go on afterwards, looking at the sunshine, enjoying the shade, breathing in the perfume of flowers in the small garden before his house."

Prbeer dat maar eens te vertalen!

"They were an numerous and unclean crowd, living in unclean bamboo houses, surrounded by neglected compounds, on the outskirts of Macassar."

Dit is wel te vertalen, door er twee zinnen van te maken. Kan je uitleggen wat het verschil met het eerste voorbeeld is? Het verschil tussen Progressive en Gerund? 

Tot mijn verbazing bleek Kipling de gerund nauwelijks te gebruiken. Met meer zoekwerk vond ik:

"and O'Hara fell to drink and loafing up and down the line"

"The Colonel himself, riding on a horse, at the head of the finest regiment of the world, would attend to Kim."

Met "Begon te zuipen en  te zwalken"  en "al paardrijdend" kom je een heel eind.  

Waarom is bij Conrad de gerund wel essentieel en bij Kipling minder?

Heeft dat te maken met hun achtergrond: Conrad als Indogermaan strak aan werkwoordstijden gebonden, terwijk Kipling in contact met Oostaziatische talen was losser was in het activeren tot werkwoord van zelfstandige naamwoorden? Ik merk dat het Engels daar toch al losser in is dan het Nederlands en de combinatie "drink and loafing" leidde me tot deze speculatie.

Interessant, Uruguru!
 

 

Lid sinds

3 jaar 11 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker

Ik ben het eigenlijk wel met Yrret eens. Ik mis niks. Misschien dat ik daardoor ook het nut van het topic niet zo erg zie.

I was eating: Ik was aan het eten.

I couldn't help crying: Onwillekeurig begon ik te huilen. (Deze hangt wat meer van de context, misschien.)

He imagined that he could go on afterwards, looking at the sunshine etc: Hij stelde zich voor dat hij naderhand (later) door kon gaan, kijkend naar de zon(neschijn) etc.

Volgens mij is alles wel te vertalen en neigt het een en ander al snel naar een discussie over HOE. Een grammatica-discussie dus. Op basis van een grammaticasysteem dat ontworpen is door eurocentrische geleerden, in een tijd dat er amper belangstelling was voor niet-indoeuropese talen en hun grammatica. Dan kom je niet zo ver.

Maar om toch een klein duitje in het zakje te doen: een aardig element in het Chinees, waar veelal 2 karakters (en dus twee lettergrepen) gebruikt worden voor 1 woord, is het concept waarbij je aan een werkwoord een complement kunt verbinden. Bijvoorbeeld een complement van resultaat. 

Bijvoorbeeld: Ik - studeren - kunnen. Dat wil dus zeggen dat je niet alleen hebt geleerd voor iets, maar dat het resultaat is dat je het nu ook kunt. En dat dus in 1 woord. Het is een van de manieren waarop je in 1 woord veel meer diepgang van betekenis kunt aanbrengen dan wij gewend zijn.

Ik ben verder geen taalgeleerde en heb amper 1 manuscript geschreven, dus hier laat ik het maar bij :-). Ik wens eenieder een vrolijk Pasen!

 

Lid sinds

8 jaar 3 maanden

Rol

  • Gewone gebruiker

@Martijn H: de vraag was niet of je het kon vertalen. 'I was eating' vind ik compacter en mooier dan 'Ik was aan het eten'. Een werkwoord naamwoordelijk gebruiken, enkel om te benadrukken dat een activiteit aan de gang is, ervaar ik als omslachtig en lelijk taalgebruik. En dat is precies de reden waarom ik die uitdrukkingsmogelijkheid in één vervoeging, mis in het Nederlands.

Ook '...begon ik te huilen', vind ik een afzichtelijke taalconstructie. Je hoeft het daar niet mee eens te zijn. De vraag was welke uitdrukkingsmogelijkheid lezers van dit forum missen. Het feit dat onze antwoorden verschillen is geen reden om de vraag of antwoorden daarop overbodig of ongeldig te verklaren.