Waarom je beter vroeg kunt publiceren dan perfect

Veel beginnende schrijvers bewaren hun werk jarenlang in een map. Eerst moet het af zijn, beter, foutloos. Dat is begrijpelijk, maar het remt de groei. Een tekst die niemand leest, leert je weinig. Wie vroeg en voor echte lezers publiceert, schrijft sneller beter. Waarom is dat zo, en hoe pak je het verstandig aan?

1. Een lezer ziet wat jij niet meer ziet

Na de tiende herlezing ken je je eigen zinnen uit je hoofd. Je leest wat je bedoelde, niet wat er staat. Een buitenstaander struikelt wel over de onduidelijke overgang of de beeldspraak die net niet werkt.

Die blik krijg je niet door nog een keer te herschrijven, alleen door iemand anders te laten lezen.

2. Publiceren dwingt tot keuzes

Zolang een tekst in je map staat, kan alles nog. Op het moment dat je hem de wereld in stuurt, moet je beslissen: deze titel, dit slot, deze strofe eruit. Dat beslissen is een vaardigheid op zich, en je traint haar alleen door het te doen. Schrijvers die regelmatig publiceren, worden doorgaans ook beter in schrappen.

3. Reacties zijn gegevens, geen vonnis

Een reactie op je werk zegt iets over hoe een tekst landt bij één lezer. Verzamel die reacties zonder je er meteen door te laten leiden.

Komt dezelfde opmerking drie keer terug, dan is het een patroon. Komt ze één keer voor, dan is het een mening. Zo leer je onderscheiden tussen smaak en zwakte.

4. Je bouwt een spoor op

Wie publiceert, ziet na een jaar zijn eigen ontwikkeling terug. Dat is bemoedigend en leerzaam. Je ziet welke thema's steeds terugkomen en waar je stem sterker wordt. Bovendien hebben redacties van tijdschriften en uitgeverijen iets om naar te kijken.

5. Kies plekken met een vorm van redactie

Niet elke publicatieplek is even nuttig. Op een plek zonder enige selectie verdwijnt je tekst snel tussen de rest. Plekken waar een redactie meeleest, of waar periodiek een selectie wordt gemaakt, geven je een extra toetssteen. Bij een seizoensselectie bijvoorbeeld leest een redactie alles wat in een bepaalde periode verscheen en kiest daar het sterkste werk uit voor een bundeling of tijdschrift. Word je niet gekozen, dan is dat geen afwijzing van jou als schrijver, maar een signaal om te vergelijken: wat had het gekozen werk dat het jouwe nog miste?

6. Publiceer niet alles, wel regelmatig

Vroeg publiceren betekent niet dat elke eerste versie online moet.

Laat een tekst een paar dagen liggen, herlees hem hardop en schrap wat overbodig is. Daarna mag hij weg. Een vast ritme, bijvoorbeeld één tekst per maand, werkt beter dan wachten op het perfecte moment.

7. Let op je rechten

Wil je later inzenden bij een literair tijdschrift, controleer dan hun voorwaarden. Sommige bladen accepteren geen werk dat al online stond; andere maken een uitzondering voor een eigen blog of schrijfplatform.

Bewaar daarom ook teksten die je bewust nog niet publiceert.

Tot slot

Schrijven leer je door te schrijven, maar ook door gelezen te worden.

Durf je werk eerder los te laten dan je eigenlijk wilt. De lezer die je tekst te zien krijgt, is je beste leraar.

Over de auteur

De redactie van Foloton begeleidt een gratis Nederlandstalig schrijf- en publicatieplatform voor poëzie en proza. Elk seizoen kiest de redactie het beste werk voor een literair tijdschrift. Meer informatie: foloton.com