Een andere kijk op… Kill your darlings

Als er één schrijfgebod is dat telkens uit de sloot wordt gesleurd en vervolgens als een heilige koe op onze hersenpan wordt gesmeten, dan is het wel Kill your darlings. Toegegeven, dit schrijfmantra klinkt allemachtig stoer.

Het roept het beeld op van een schrijver die zich met een kapmes een weg baant door diens eigen woordenjungle. ‘Weg met al die ballast!’ roept  deze schrijver. ‘Ik laat alleen de woorden staan die er écht toe doen.’

Als beloning mag deze harde heelmeester zichzelf als een King Kong op de borst roffelen. De schrijver is immers niet bezweken voor de verleiding om sommige ‘mooie’  zinnen in de tekst te laten staan. Zinnen waar die schrijver heimelijk enorm aan gehecht is, maar die voor de lezer pure afleiding kunnen zijn van het échte verhaal.

Tja.

Er zit uiteraard wat in, anders werd het gebod misschien ook niet tot in den treure herhaald. Toch wil ik graag een poging doen om met andere ogen naar dit (uitgekauwde?) schrijfgebod te kijken.

Het woord ‘kill’ kan uiteraard duiden op het om zeep helpen van een persoon of een dier of pak hem beet een regenwoud. Het kan ook duiden op het drastisch bekorten of verwijderen van iets, zoals in de zin: ‘Please kill that line about the inherent goodness of all people.’

Er is echter ook een andere betekenis van het woord ‘kill’, die ik graag in de spotlight wil zetten. ‘Kill’ als manier om te zeggen dat iemand een formidabele prestatie heeft geleverd. Zoals in deze zin: ‘She really killed that assignment!’

Bekijk je het overbekende schrijfmantra met deze betekenis van ‘kill’ in gedachten, dan spoort het gebod ons aan om nét iets anders te doen dan nietsontziend met een kapmes in onze tekst tekeer te gaan.

Dan gaat het er eerder om dat we onze tekst met een liefdevolle blik bekijken en vaststellen welke zinnen het belangrijkst zijn. Desnoods zijn dit mooie zinnen, in elk geval zijn het betekenisvolle zinnen. Alles wat afbreuk doet aan deze zinnen – de ruis die er omheen staat – slopen we weg. Dus vooral níet die ‘darling’ zelf. Die geven we juist alle ruimte om te kunnen stralen.

Er gaat een verhaal dat de beroemdste oneliner uit de film Jaws eerst vooraf werd gegaan door pakweg de volgende woorden: ‘I was just on deck, throwing bait into the water, when – suddenly – our shark surfaced. Man! It was enormous!’

In plaats van al deze uitleg, al deze ruis dus, besloot de schrijver dat er maar één ‘darling’ was die ‘gekilld’ moest worden: ‘We’re going to need a bigger boat.’  Alle ruis voorafgaand aan deze monumentale mededeling werd verwijderd.

Niet geheel toevallig is dit tegenwoordig precíes de zin waar iedereen die Jaws ooit zag aan moet terugdenken. Doordat de schrijver zo wijs was om diens ‘darling’ te killen. (En nee, dit betekent dus niet verwijderen.)

Michiel Richards studeerde scenario aan de Filmacademie, werkte jarenlang als freelance scenarioschrijver voor televisie en andere media en legt zich tegenwoordig toe op het schrijven van romans. ‘Een muur van croutons’ is zijn recentste boek.