Drie puntjes

Uit het archief van Schrijven Online (te vinden via de zoekbalk):

Beletselteken

Een beletselteken bestaat uit drie puntjes; het gebruik ervan moet een bepaalde spanning oproepen. Kijk nog eens naar hetzelfde voorbeeld:

6. Guido zei tegen Ber: ‘Je kan van mij de rimram krijgen …’

De drie puntjes suggereren een stilte, een pauzemoment. In dat moment vult de lezer in gedachten snel zijn verwachting in van wat dán komen gaat … wanneer Ber van Guido de rimram krijgt … Ook is de melodie van de zin anders dan in zin 4 of 5. Lees ze maar eens hardop.

Het beletselteken kun je binnen de context van deze zin ook anders gebruiken:

7. Guido zei tegen Ber: ‘Je kan van mij de … krijgen!’

Met deze drie kleine puntjes betrek je de lezer in Guido’s emotie naar Ber, doordat je hem uitnodigt, de puntjes in te vullen met een eigen interpretatie. Daarnaast beeld je met het uitroepteken Guido’s emotie - dreigende agressiviteit of kwade teleurstelling - nog sterker uit.

Tip: tussen een woord en een beletselteken past een spatie, omdat het beletselteken hier een niet aanwezig woord in de zin vervangt, en tussen woorden hoort een spatie.

Het beletselteken kan ook een niet aanwezig deel van een woord vervangen:

8. Guido zei tegen Ber: ‘Je kan van mij de rim…’

Dan zet je geen spatie tussen het woord en het beletselteken, omdat het een deel van het woord is. Staat het beletselteken aan het eind van de zin, dan hoeft daar niet nog een extra punt achter.

Bedankt Thérèse. Dit is helder.

Mja, goeie vraag. 

In sommige teksten zie ik ze steeds zonder spatie aan het voorgaande woord hangen vandaar mijn twijfel.

Ik heb het gevoel dat dit een recente ontwikkeling is. Ik zie zelf steeds minder de constructie [spatie + drie puntjes]. Voor mijzelf leest het inmiddels onnatuurlijk en opmerkelijk, die spatie...

Mijn take is dat door de vele vormen van chat-taalgebruik tegenwoordig, die spatie wat uit de mode raakt. Misschien zit ik ernaast. In mijn teksten schrijf ik tegenwoordig gewoon drie puntjes aan de laatste letter van het voorgaande woord vast, en het resultaat leest voor mijn oog rustiger, logischer.

Woorden afbreken doe ik dan weer met het afbreekteken (afbreekte-).

Misschien dat een redacteur me hierom ooit eens om de oren zal slaan.

In boeken kom je het meestal tegen zonder spatie. Veel uitgevers houden die stijl erop na.

Toevallig sla ik net 'De herberg met het Hoefijzer' open van A. den Doolaard, de vijftiende druk uit 1962, en daar komt het beletselteken best vaak voor, steeds zonder spatie. Daarna nog wat boeken gepakt en bij oudere uitgaves kom ik soms met en soms zonder spatie tegen, maar recente boeken allemaal zonder spatie.

Wat is dat toch voor vreemde neiging van mensen om het allemaal maar zelf te gaan bedenken als het om spelling, grammatica en interpunctie gaat? We hebben in Nederland en België de Taalunie, de Algemene Nederlandse Spelling en ook nog eens het genootschap Onze Taal. Waarom vinden we het archief van SOL - of ons gevoel - betrouwbaarder dan deze aloude, eerzame en doorwrochte kennisbronnen? Ze staan online met soepel werkende zoekfuncties - en Google kent ze ook. Voilà, alles wat je wilt weten over het beletselteken:

https://onzetaal.nl/taalloket/beletselteken

https://taaladvies.net/beletselteken-algemeen/

De ANS voor spelling: https://woordenlijst.org/

Kort gezegd: een spatie, tenzij je stopt midden in een woord, dan geen spatie.