Start » Forum » Lezen zonder woorden

Lezen zonder woorden

48 reacties [Laatste bericht]
Hilde Cornelis
Laatst aanwezig: 4 weken 21 uren geleden
Sinds: 19 Dec 2011
Berichten: 1390

Lezen zonder woorden

De neus van Dwe laat me niet los. Alhoewel hij niet getekend is, zie ik hem toch.
Heel bijzonder want de neus heeft visueel een heel belangrijke plaats in het gezicht, hij is een middelpunt, hij bepaalt wat links is en wat rechts, hij zorgt voor evenwicht, een rustpunt, maar ook een zwaartepunt onder de middellijn door de ogen.

Nu vraag ik me af : bestaat er ook zoiets bij het schrijven? Iets wat essentieel is voor het verhaal maar dat je geen woorden geeft en dat precies daardoor zijn gewicht krijgt? En kent iemand daar voorbeelden van?
Of informeer ik nu naar het gouden ei?

Dwe, speciale dank voor de inspiratie.

schrijven, een uit de hand lopende onderneming

Reacties

dwe
Laatst aanwezig: 5 jaren 11 weken geleden
Sinds: 10 Jul 2011
Berichten: 797

het gaat hier dus om deze neus...

O

Thérèse
beheerder
Laatst aanwezig: 1 uur 6 min geleden
Sinds: 2 Aug 2009
Berichten: 5915

Ik geloof dat dat impliciet schrijven genoemd wordt. Zó om de brij heen schrijven dat je de damp er vanaf ziet slaan, maar de brij zelf niet ziet. Wel proeft.

Naar voorbeelden zou ik moeten zoeken.

Tijdens de zomervakantie schrijfmeters maken in De scribbe? Lees er meer over op deze pagina.

Bernhard de Vries
Laatst aanwezig: 3 jaren 15 weken geleden
Sinds: 11 Jan 2012
Berichten: 411

Je ziet 'm niet, je hersens vullen 'm voor je in. De kunst van het weglaten?

Harryhol
Laatst aanwezig: 3 dagen 2 uren geleden
Sinds: 26 Jul 2010
Berichten: 1818

Volgens mij gebeurt dat als je dingen laat zien in plaats van ze te benoemen.

Door scenes te schrijven die gedrag tonen, vullen de lezers zelf in wat voor persoon het is.

Aan het eind van het verhaal denkt de lezer: wat een held! of Wat een eikel! En dat terwijl je je personages alleen maar hebt laten handelen zoals ze zijn.

dwe
Laatst aanwezig: 5 jaren 11 weken geleden
Sinds: 10 Jul 2011
Berichten: 797

Nu ik er even over nadenk. Werkt het ook niet zo dat als je alleen de neus van een personage beschrijft, de lezer het hele gezicht wel invult?

O

schlimazlnik
Laatst aanwezig: 5 jaren 40 weken geleden
Sinds: 14 Aug 2010
Berichten: 4132
Hilde Cornelis schreef:

Nu vraag ik me af : bestaat er ook zoiets bij het schrijven? Iets wat essentieel is voor het verhaal maar dat je geen woorden geeft en dat precies daardoor zijn gewicht krijgt? En kent iemand daar voorbeelden van?

Ja, dat vind je heel vaak in de literatuur. Dat het verhaal dat je leest een manier is om iets te zeggen dat er niet staat. De canon van de Nederlandse literatuur staat er vol van. Vaak gaat het om een bepaald maatschappelijk ongenoegen. Dus niet zeggen dat de wereld niet deugt, en ook niet laten zien dat de wereld niet deugt, maar een onderhoudend verhaal vertellen dat voor de goede verstaander wringt, waardoor de deur naar de diepere laag "de wereld deugt niet" wordt geopend. En als je de deur hebt geopend, zie je ineens waarom het verhaal is zoals het is en is wat je achter de deur vond een sleutel om andere deuren te openen.

<-- Ze willen er een smiley bij. Bij dezen.
Ik jureer bij de SF-schrijfwedstrijd Trek Sagae 2013.

Hilde Cornelis
Laatst aanwezig: 4 weken 21 uren geleden
Sinds: 19 Dec 2011
Berichten: 1390
dwe schreef:

Nu ik er even over nadenk. Werkt het ook niet zo dat als je alleen de neus van een personage beschrijft, de lezer het hele gezicht wel invult?

Heet dat dan niet 'verbeelding'? En vult de lezer hier dan niet zijn eigen verhaal in, waardoor je net zoveel verhalen als lezers krijgt?
In het andere geval zorg je er als schrijver voor dat de lezer leest wat jij wil, dat bedoel ik.
Maar ik ken je neus natuurlijk niet, misschien zit ik wel helemaal fout.

schrijven, een uit de hand lopende onderneming

Hilde Cornelis
Laatst aanwezig: 4 weken 21 uren geleden
Sinds: 19 Dec 2011
Berichten: 1390
schlimazlnik schreef:

Ja, dat vind je heel vaak in de literatuur. Dat het verhaal dat je leest een manier is om iets te zeggen dat er niet staat. De canon van de Nederlandse literatuur staat er vol van. Vaak gaat het om een bepaald maatschappelijk ongenoegen. Dus niet zeggen dat de wereld niet deugt, en ook niet laten zien dat de wereld niet deugt, maar een onderhoudend verhaal vertellen dat voor de goede verstaander wringt, waardoor de deur naar de diepere laag "de wereld deugt niet" wordt geopend. En als je de deur hebt geopend, zie je ineens waarom het verhaal is zoals het is en is wat je achter de deur vond een sleutel om andere deuren te openen.

dat lijkt me nou een heel interessante schrijfoefening om te maken

schrijven, een uit de hand lopende onderneming

Johan Bordewijk
Laatst aanwezig: 3 jaren 20 weken geleden
Sinds: 6 Jan 2011
Berichten: 644

Dat is het bekende 'show don't tell.' Je wil laten zien dat iemand boos/verdrietig/verward/etc is maar benoemt dat niet. Je schrijft eromheen. Door handelingen/dialogen/omgeving etc te laten zien, zodat de lezer zelf kan invullen dat ie boos/verdrietig/verward/etc is.

Johan Bordewijk, www.johanbordewijk.nl
Mijn tweede boek 'Zwerfvuil' (ISBN: 9789078905677) is nu verkrijgbaar.

schlimazlnik
Laatst aanwezig: 5 jaren 40 weken geleden
Sinds: 14 Aug 2010
Berichten: 4132

Bij het show, don't tell gaat het niet om:

Hilde Cornelis schreef:

Iets wat essentieel is voor het verhaal maar dat je geen woorden geeft en dat precies daardoor zijn gewicht krijgt.

Verder zou je dingen als "spanning" eronder kunnen laten vallen. Dreiging ook, of verlangen, lust. Dat gaat veel verder dan show, don't tell. De lezer moet het verhaal niet als een film voor zich zien, maar als een worm aan zijn hart voelen knagen.

<-- Ze willen er een smiley bij. Bij dezen.
Ik jureer bij de SF-schrijfwedstrijd Trek Sagae 2013.

Hilde Cornelis
Laatst aanwezig: 4 weken 21 uren geleden
Sinds: 19 Dec 2011
Berichten: 1390
Johan Bordewijk schreef:

Dat is het bekende 'show don't tell.' Je wil laten zien dat iemand boos/verdrietig/verward/etc is maar benoemt dat niet. Je schrijft eromheen. Door handelingen/dialogen/omgeving etc te laten zien, zodat de lezer zelf kan invullen dat ie boos/verdrietig/verward/etc is.

Ja, dat werkt op het niveau van een scene, maar ik bedoel het als essentieel voor gans het verhaal, zoals Schlimazlnik heeft geantwoord.

schrijven, een uit de hand lopende onderneming

Johan Bordewijk
Laatst aanwezig: 3 jaren 20 weken geleden
Sinds: 6 Jan 2011
Berichten: 644

@Hilde en @Schlimazlnik. Dit is wel degelijk 'show don't tell.'

Het gaat om iets essentieels voor het verhaal en de manier om de lezer betrokken te krijgen is niet om dat te benoemen, maar de lezer op indirecte manier zelf de conclusie te laten trekken. Dat is het verschil tussen de lezer informatie verschaffen en een verhaal laten ervaren. Dat geldt op sceneniveau, maar ook op het niveau van het hele verhaal.

Johan Bordewijk, www.johanbordewijk.nl
Mijn tweede boek 'Zwerfvuil' (ISBN: 9789078905677) is nu verkrijgbaar.

schlimazlnik
Laatst aanwezig: 5 jaren 40 weken geleden
Sinds: 14 Aug 2010
Berichten: 4132

Om zoiets te doen heb je wel een onderliggende boodschap nodig, en ik heb begrepen dat zoiets naar literatuur riekt en dat het daarom hier niet wordt gebliefd.

Ik schrijf rustig verder.

<-- Ze willen er een smiley bij. Bij dezen.
Ik jureer bij de SF-schrijfwedstrijd Trek Sagae 2013.

Johan Bordewijk
Laatst aanwezig: 3 jaren 20 weken geleden
Sinds: 6 Jan 2011
Berichten: 644
schlimazlnik schreef:

Ik schrijf rustig verder.

Kijk, daar gaat het om. Schrijfplezier.

schlimazlnik schreef:

Om zoiets te doen heb je wel een onderliggende boodschap nodig, en ik heb begrepen dat zoiets naar literatuur riekt en dat het daarom hier niet wordt gebliefd.

Da's wat flauw. Ik ga er dan ook maar vanuit dat je dit met een knipoog bedoelt. Men wil hier zeker wel literatuur, we zijn het alleen niet eens over wat dat precies is. Maar dat mensen hier graag dieper gaan, lijkt me duidelijk. Alle discussies geven daar blijk van.

Johan Bordewijk, www.johanbordewijk.nl
Mijn tweede boek 'Zwerfvuil' (ISBN: 9789078905677) is nu verkrijgbaar.

Bernhard de Vries
Laatst aanwezig: 3 jaren 15 weken geleden
Sinds: 11 Jan 2012
Berichten: 411

'show don't tell' oftewel 'tussen de regels door'?

Thérèse
beheerder
Laatst aanwezig: 1 uur 6 min geleden
Sinds: 2 Aug 2009
Berichten: 5915
Johan Bordewijk schreef:

@Hilde en @Schlimazlnik. Dit is wel degelijk 'show don't tell.'

Het gaat om iets essentieels voor het verhaal en de manier om de lezer betrokken te krijgen is niet om dat te benoemen, maar de lezer op indirecte manier zelf de conclusie te laten trekken. Dat is het verschil tussen de lezer informatie verschaffen en een verhaal laten ervaren. Dat geldt op sceneniveau, maar ook op het niveau van het hele verhaal.

Johan, toch is er een nuanceverchil tussen showen / tellen en impliciet schrijven.

voorbeeld schreef:

Zo. Vrijdagmiddag vijf uur. Mijn computer in elkaar gehakt en door het raam gesmeten, collega's geëlektrokuteerd, receptioniste gewurgd met haar zijden sjaaltje, portier doodgeschoten. Maandag zien we verder.

Is dat show? Tell? Of impliceert het iets?
En hoe kun je zoiets schrijven over de niet-neus van dwe?

Tijdens de zomervakantie schrijfmeters maken in De scribbe? Lees er meer over op deze pagina.

Johan Bordewijk
Laatst aanwezig: 3 jaren 20 weken geleden
Sinds: 6 Jan 2011
Berichten: 644

Wat zien we hier? Een opgeruimd type psychopaat? Leuk. Wanneer komt dit boek uit?

What's in a name? Er zijn zoveel nuanceverschillen, zoveel manieren om (ongeveer) hetzelfde te zeggen...
De vraag was:

Iets wat essentieel is voor het verhaal maar dat je geen woorden geeft en dat precies daardoor zijn gewicht krijgt?

Daar gaat het om, dat je als schrijver omschrijft. Als ware de omhullende waar de lezer zelf zijn kern in kan leggen.

En over die niet-neus. Dat was (volgens mij) slechts de aanleiding tot de vraag.

Johan Bordewijk, www.johanbordewijk.nl
Mijn tweede boek 'Zwerfvuil' (ISBN: 9789078905677) is nu verkrijgbaar.

wolfke
Laatst aanwezig: 1 jaar 42 weken geleden
Sinds: 13 Nov 2011
Berichten: 1004

Ik denk aan: de moraal van het verhaal? de rode draad doorheen een tekst? iets dat je niet letterlijk leest maar wel veronderstelt/weet dat het er is? het roept iets op zoals een gevoel of gedachte? (de neus van dwe zit verstopt aan de bovenzijde van de snor dus neem die snor eens weg)

Ontdek het kortverhaal Karabas, het jeugdboek Arendsjong, het kerst/winterverhaal Frede en de Kerstman, het paas/lenteverhaal Ebba, de eerste paashaas, het zomerverhaal Soraia, kind van de zee en het halloween/herfstverhaal Jacks Lantaarn via www.leenlefebre.be.

Dos Wijnhof
Laatst aanwezig: 1 week 1 dag geleden
Sinds: 2 Dec 2011
Berichten: 3832

Mij was dwe zonder neus niet eens opgevallen. "Wie zijn neus schendt, schendt zijn aangezicht" gaat dus mank.

Wie reimt sich das zusammen?

Harryhol
Laatst aanwezig: 3 dagen 2 uren geleden
Sinds: 26 Jul 2010
Berichten: 1818
Dos Wijnhof schreef:

Mij was dwe zonder neus niet eens opgevallen. "Wie zijn neus schendt, schendt zijn aangezicht" gaat dus mank.

Maar een neus kan vervolgens weet niet mank gaan.

dwe
Laatst aanwezig: 5 jaren 11 weken geleden
Sinds: 10 Jul 2011
Berichten: 797
voorbeeld schreef:

Zo. Vrijdagmiddag vijf uur. Mijn computer in elkaar gehakt en door het raam gesmeten, collega's geëlektrokuteerd, receptioniste gewurgd met haar zijden sjaaltje, portier doodgeschoten. Maandag zien we verder.

Is dat show? Tell? Of impliceert het iets?
En hoe kun je zoiets schrijven over de niet-neus van dwe?

Johan Bordewijk schreef:

Wat zien we hier? Een opgeruimd type psychopaat? Leuk. Wanneer komt dit boek uit?

Zelf zie ik hier duidelijk het weekend voor ogen, eigenlijk al bij de eerste zin. Geslaagd voorbeeld!

O

schlimazlnik
Laatst aanwezig: 5 jaren 40 weken geleden
Sinds: 14 Aug 2010
Berichten: 4132
Harryhol schreef:
Dos Wijnhof schreef:

Mij was dwe zonder neus niet eens opgevallen. "Wie zijn neus schendt, schendt zijn aangezicht" gaat dus mank.

Maar een neus kan vervolgens weet niet mank gaan.

Het is vast een verwijzing naar Gogol. Of Poe.

<-- Ze willen er een smiley bij. Bij dezen.
Ik jureer bij de SF-schrijfwedstrijd Trek Sagae 2013.

Johan Bordewijk
Laatst aanwezig: 3 jaren 20 weken geleden
Sinds: 6 Jan 2011
Berichten: 644
dwe schreef:
Johan Bordewijk schreef:

Wat zien we hier? Een opgeruimd type psychopaat? Leuk. Wanneer komt dit boek uit?

Zelf zie ik hier duidelijk het weekend voor ogen, eigenlijk al bij de eerste zin. Geslaagd voorbeeld!

Inderdaad. Na: Another boring day at the office...

Johan Bordewijk, www.johanbordewijk.nl
Mijn tweede boek 'Zwerfvuil' (ISBN: 9789078905677) is nu verkrijgbaar.

Hilde Cornelis
Laatst aanwezig: 4 weken 21 uren geleden
Sinds: 19 Dec 2011
Berichten: 1390
Bernhard de Vries schreef:

Je ziet 'm niet, je hersens vullen 'm voor je in. De kunst van het weglaten?

Ik heb het gevoel dat dit de spijker op de kop slaat.
You don't show, you don't tell, zelfs niet impliciet.
De kunst van het weglaten!
De hersenen van de lezer vullen in.
Daarvoor moet je een heel intelligent en vooral een heel gevoelig schrijver zijn.

schrijven, een uit de hand lopende onderneming

L'Chaim
Laatst aanwezig: 7 jaren 4 weken geleden
Sinds: 6 Jan 2012
Berichten: 321

Mijn neus voelt zich ook aangesproken. "Het hele leven is één grote gok," zei mijn vader altijd. Ik ben joods wink

Eat, drink and be merry, tomorrow we may all be dead. L'Chaim - Op het leven!

Hilde Cornelis
Laatst aanwezig: 4 weken 21 uren geleden
Sinds: 19 Dec 2011
Berichten: 1390
L'Chaim schreef:

Mijn neus voelt zich ook aangesproken. "Het hele leven is één grote gok," zei mijn vader altijd. Ik ben joods wink

Dan heb je d'er vast een grote, de lucht is tenslotte gratis.

schrijven, een uit de hand lopende onderneming

Bernhard de Vries
Laatst aanwezig: 3 jaren 15 weken geleden
Sinds: 11 Jan 2012
Berichten: 411

Vraag blijft of je een optische illusie als in je ogen bedrogen kunt vergelijken met het schrappen bij het schrijven.

Als ik schrijf dat ik de voordeur van het huis dicht gooi, is 'het huis' zwaar overbodig.
Als ik een losstaande voordeur (met kozijn maar zonder huis) dichtgooi kan ik dat er maar beter bij vertellen.

Als ik in een schilderij het huis weglaat wil dat nog niet zegen dat er geen huis is smile (als in de neus).
Als ik in een verhaal het huis weglaat is het er, totdat ik zeg dat het er niet is.

Hilde Cornelis
Laatst aanwezig: 4 weken 21 uren geleden
Sinds: 19 Dec 2011
Berichten: 1390

Is dat niet precies wat Gabriel García Marquez doet in 'Kroniek van een aangekondigde dood' waarin hij de moord op zijn vriend telkens opnieuw vertelt vanuit het perspectief en de herinneringen van een ander personage? En de lezer vormt zich dan met al het vertelde zelf een beeld van hoe de moord is gebeurd, zonder dat dat ergens geschreven staat. Niet geschreven en toch essentieel in het verhaal.

schrijven, een uit de hand lopende onderneming

Bernhard de Vries
Laatst aanwezig: 3 jaren 15 weken geleden
Sinds: 11 Jan 2012
Berichten: 411

Dat is meer het aanreiken van puzzelstukjes waarmee je zelf de puzzel maakt.
De neus is er niet smile en toch zien de meeste mensen een neus. Net zoals ze gezichten zien in de voorkant van auto's. Lijkt mij een heel ander verhaal.

Hilde Cornelis
Laatst aanwezig: 4 weken 21 uren geleden
Sinds: 19 Dec 2011
Berichten: 1390
Bernhard de Vries schreef:

Dat is meer het aanreiken van puzzelstukjes waarmee je zelf de puzzel maakt.
De neus is er niet smile en toch zien de meeste mensen een neus. Net zoals ze gezichten zien in de voorkant van auto's. Lijkt mij een heel ander verhaal.

Inderdaad een heel ander verhaal: bij de auto maak je d'er iets van wat het niet is. In het geval van de neus teken je d'er omheen waardoor je er wel van maakt wat het is: een neus.

schrijven, een uit de hand lopende onderneming

Lees Schrijven Magazine
  • Schrijflessen van thrillerkoning Stephen King
  • Wanneer ben je klaar voor een uitgeverij?
  • Schrijftips van Sander Kollaard (Stadium IV)
  • Wat verdien je aan een boek?
  • Crashcourse publiciteit & promotie
  • Wat kun je doen tegen een schrijfdip?
  • Hoe voorkom je langdradige dialogen?

Dit nummer niet missen, maar nog geen abonnee? Neem vóór 23 september 16:00 u. een abonnement!

Introductiekorting!
Lees Schrijven Magazine

Lees het komende nummer van Schrijven Magazine. Meld je aan vóór 23 september!

Speciale aanbieding!