Start » Forum » alwetende verteller: welk gehalte?

alwetende verteller: welk gehalte?

16 reacties [Laatste bericht]
chrislaevers
Laatst aanwezig: 4 jaren 36 weken geleden
Sinds: 17 Sep 2009
Berichten: 965

alwetende verteller: welk gehalte?

Ik zit met een bepaalde zin en vraag me plots af of dit wel kan. Volgens mij is dit de alwetende verteller, maar het lijkt alsof deze 'meedoet' in het gebeuren. Kan dit wel?
Nochtans lijkt me het niet vreemd. Ik heb het in andere boeken gelezen.
Hoe zit dat nu?

Hier is het klein fragmentje :

“Je moet eerst beter worden.” zei hij luchtig, de solide stilte van de nacht brekend.
“Waarvoor?”
Ze richtte zich op en blikte hem met koortsige ogen aan. Wat was ze klaarwakker! Alsof ze niet geslapen had.
“Waarvoor dan wel?” herhaalde ze fel.

Ik heb het dus op 'Wat was ze klaarwakker! Alsof ze niet geslapen had.'

Of vergis ik me nu en legt de lezer dit spontaan in de mond van mannelijk HP?

Kan ik het zo laten? Mij stoort het niet.

Reacties

Jamie
Laatst aanwezig: 1 jaar 47 weken geleden
Sinds: 1 Jun 2010
Berichten: 357

Ja, je neemt aan dat dit een gedachte is van de mannelijke hoofdpersoon. Volgens mij kun je het zo laten, behalve dat ik "wat was ze klaarwakker!" niet zo'n mooie zin vind. Ik denk dat dat komt doordat klaarwakker een extreem is, waarvan je geen mate meer aan hoeft te geven, net als "wat was hij dood!" of iets dergelijks.

Heb je in de rest van je verhaal een alwetende verteller zitten?

Ellabella
Laatst aanwezig: 31 weken 3 dagen geleden
Sinds: 27 Mrt 2009
Berichten: 1291

Eens met Jamie. Naar mijn idee zal de lezer de gedachten als die van de hp interpreteren. Maar is dat verder -voor je verhaal- van belang? Nee, toch?
De zin "wat was ze klaarwakker.." past inderdaad niet bij de rest, ook omdat daarin een waardeoordeel wordt schuilt, een mening (misschien dat je het daarom wel met de hp associeert en niet met een alwetende verteller.) Ik zou dat óf afzwakken en bij de hp laten, of neutraler maken en daardoor in het midden laten of het van de hp komt of van de alwetende verteller. Zoals:

Ze leek alert en uit niets kon worden opgemaakt dat ze tot even daarvoor geslapen had.

Kom Schrijven in Toscane! Schrijfcursussen op locatie of locatie om te schrijven.
www.ilbene.nl

Hadassah
Laatst aanwezig: 4 jaren 27 weken geleden
Sinds: 15 Feb 2010
Berichten: 1207

Madame Bovary (toch niet het minste boek wink ) staat vol met dit soort constructies. Je weet als lezer dan niet precies of de verteller of het personage aan het woord is, maar dat houdt het boek ook bij herlezing levendig en geeft een bepaalde speelruimte in de interpretatie die niet altijd verkeerd hoeft te zijn. (Mening gejat van een docent literatuurwetenschap, zelf heb ik het pas één keer gelezen.)
Met de constructie op zich is dus niets mis, maar ik ben het met bovenstaande reacties eens dat "wat was ze klaarwakker", niet zo'n mooie zin is. Klaarwakker ben je of ben je niet, daar zijn geen gradaties in mogelijk en dus kan "wat was ze" niet bij dit woord.
Ik vind de oplossing van Ellabella een mooie. Als je toch dat klaarwakker erin wil houden, zou ik er iets van maken als: Ze leek klaarwakker! Alsof ze niet geslapen had.

annemiekv
Laatst aanwezig: 6 jaren 26 weken geleden
Sinds: 3 Jul 2010
Berichten: 341

Ik had wel enige moeite met de zin om te begrijpen wiens gedachte het was. Ik legde het dus niet spontaan in de mond van de HP. Maar als je doel is dat in het midden te laten, oké.
Wel zou ik de tweede zin schrappen en het alleen houden bij: ze leek klaarwakker. Ik zou het uitroepteken weglaten.
De tweede zin: alsof ze niet geslapen had, daarvan kun je je afvragen of die info nodig is. Misschien kan ik 't niet beoordelen? Naar mijn idee zou het anders zijn als je zou schrijven: Ze leek hem klaarwakker. Had ze wel geslapen?

chrislaevers
Laatst aanwezig: 4 jaren 36 weken geleden
Sinds: 17 Sep 2009
Berichten: 965

Dank allen!

Inmiddels heb ik ontdekt dat er nog van die zinnen zijn. Ook in vraagvorm. En het is niet duidelijk of de vraag afkomstig is uit het denken van een personage of van de alwetende verteller. Het vloeit als het ware in elkaar. Qua betekenis is alles consequent, ik bedoel dat ik als alwetende verteller geen dingen schrijf tegengesteld aan wat de personages doormaken. Ik zie het eerder als het trekken van de lezer in het gebeuren.
Het is me zelfs nooit eerder opgevallen.
Maar ik ga het zo laten.

De zin 'Wat was ze klaarwakker' zal eerder een vaststelling zijn van het mannelijk HP, alleen zeg ik het er niet bij.
Ik schrijf niet : Hij stelde vast dat ze klaarwakker was alsof ze niet geslapen had. Mij lijkt het dat ik een korte weg neem, directer.

Feit is dat vrouwelijk HP ziek is, door mannelijk HP betrapt werd op een poging tot zelfmoord, is flauwgevallen en beiden hebben een tijdje geslapen op bedden apart in de ziekenzaal
Het begin van een dialoog is al voorbij en vrouwelijk HP gaat onmiddellijk in de aanval ondanks haar koorts. Hij kent haar niet, het is een eerste ontmoeting.
Er ontspint zich een heftige dialoog waarbij zij zijn rang, zijn gezag van tafel veegt. Dat is hij niet gewoon, en hij is niet alleen verbaasd, maar staat ook versteld, en ook nog perplex (in de dialoog).

Nadien komt in het verhaal nog een scène waar ze uit de slaap gewekt wordt en onmiddellijk klaarwakker is. Het is een karaktertrek van haar. Ze slaapt als een hond op één oor, of als een dier dat voortdurend alert dient te zijn, dit in schril contrast met andere personages.

Ook iets dat ik opgemerkt heb in mijn schrijven : ik hou niet van 'lijken', 'blijken' en 'schijnen' : het zijn koppelwerkwoorden die te vaag zijn qua betekenis.

In deze situatie lijkt ze niet klaarwakker, ze is klaarwakker en helder van geest en niet op haar tong gevallen. Ze is zelfs lichamelijk agressief (mept zijn hand weg)...

'Wat was ze klaarwakker' : daarin zit m.i. verbazing van het mannelijk HP (rekening houdend met wat er aan vooraf ging) en als ik zou schrijven 'ze was klaarwakker', dan zou dat elementje 'verbazing' er niet in zitten. Of vergis ik me nu?

Klopt het dan dat de grens tussen alwetende verteller en het denken van een personage niet altijd zeer duidelijk is? En dat dat dus kan?

Ceridwen
Laatst aanwezig: 16 weken 11 uren geleden
Sinds: 15 Feb 2006
Berichten: 3965

Persoonlijk zou ik het zo doen, bij zo'n dubbele zin. Wat was ze klaarwakker op een nieuwe regel, zodat het niet bij de ze hoort, van de regel daarvoor, maar ook nog niet bij de he, van de regel daarna. Maar ... dat is dus persoonlijk. Schrijven is keuzes maken, en die keuzes maken je werk uniek.

“Je moet eerst beter worden.” zei hij luchtig, de solide stilte van de nacht brekend.
“Waarvoor?” Ze richtte zich op en blikte hem met koortsige ogen aan.
Wat was ze klaarwakker! Alsof ze niet geslapen had.
“Waarvoor dan wel?” herhaalde ze fel.

debutant
Laatst aanwezig: 2 jaren 6 weken geleden
Sinds: 2 Okt 2008
Berichten: 952
chrislaevers schreef:

Klopt het dan dat de grens tussen alwetende verteller en het denken van een personage niet altijd zeer duidelijk is? En dat dat dus kan?

Natuurlijk. Je personage stelt gewoon iets vast. Dat heeft niets met een altwetende verteller te maken.
Stel dat je schrijft: Wat was ze klaarwakker. Het verbaasde Paul, maar hij had er dan ook geen idee van dat Monique de hele nacht niet geslapen had. In dit geval is er wel een alwetende verteller, omdat die informatie over Monique toevoegt die Paul niet weet.

Alleen Eva - Voor altijd Isa - Zonder Lisa - Na Melanie

ptarn
Laatst aanwezig: 6 jaren 1 week geleden
Sinds: 16 Jan 2006
Berichten: 35

Ik vind Ceridwens oplossing de beste in dit geval. Bij het lezen van het fragment had ik namelijk zelfs even het idee dat de gedachten van de 'zij' waren en niet van de 'hij'. Dat had ik pas door toen ik verder las. Bij Ceridwens voorstel is het meteen duidelijk.

Imagicon, een Nederlandstalige SF-, Fantasy en Horrorconventie!
http://www.imagicon.nl

Hadassah
Laatst aanwezig: 4 jaren 27 weken geleden
Sinds: 15 Feb 2010
Berichten: 1207

Voor mijn gevoel is "wat was ze wakker" hetzelfde als "klaarwakker." Niet qua verbazing, maar qua toon. Wat was ze wakker zou ik in gedachten "vertalen" tot "ze was heel erg wakker" en dat komt dan weer heel erg overeen met klaarwakker. Voor mijn gevoel zeg je nu dus twee keer hetzelfde binnen één zin. Misschien dat dit in een grotere context heel mooi is, omdat je hp echt enorm verbaasd is, maar anders zou ik of het wat was ze of het klaar schrappen.

chrislaevers
Laatst aanwezig: 4 jaren 36 weken geleden
Sinds: 17 Sep 2009
Berichten: 965

Ceridwen, ik kan me met je suggestie helemaal vinden.

Debutant : dat is alweer een geruststelling!
Ptarn : ik volg Ceridwen, ok al omdat jij de indruk had dat de zin uitging van vrouwelijk HP.

Hadassah : 'klaar' is indd niet nodig. Ik ga dat woordje schrappen. Er is trouwens voldoende in de dialoog aanwezig om de intensiteit van deze eerste ontmoeting duidelijk te maken.

Nu ga ik proberen om die andere gevalletjes ook zo te bekijken. Belangrijk is dat ik op de goede weg blijf en een helder zicht krijg op zaken die me plots opvallen. Ik ontdek nog steeds hoe ik schrijf. Jaren lang heb ik er geen enkel zicht op gehad.

Dank iedereen!

ptarn
Laatst aanwezig: 6 jaren 1 week geleden
Sinds: 16 Jan 2006
Berichten: 35

Zet 'm op, chrislaevers! Ik moet zeggen dat het verhaal zoals je het schetst mij intrigeert.

Imagicon, een Nederlandstalige SF-, Fantasy en Horrorconventie!
http://www.imagicon.nl

Jommeke
Laatst aanwezig: 4 jaren 32 weken geleden
Sinds: 13 Mei 2006
Berichten: 870

Ik zou klaarwakker wijzigen naar uitgeslapen. Net als Ceridwen zou ik de mannelijke observatie op een nieuwe regel beginnen. Nu dacht ik even dat de vrouwelijke HP dit over zichzelf zei in de derde persoonvorm.

chrislaevers
Laatst aanwezig: 4 jaren 36 weken geleden
Sinds: 17 Sep 2009
Berichten: 965

Dank je, Ptarn, het is wellicht niet wat je denkt met die ziekenzaal en zo. De ziekenzaal bevindt zich in volle wildernis in 1765....

Dank je, Jommeke! Ik heb 'klaar' laten vallen en ook op een nieuwe regel geplaatst. Mij was dit nooit opgevallen, dus ik moet goed blijven uitkijken.

Ceridwen
Laatst aanwezig: 16 weken 11 uren geleden
Sinds: 15 Feb 2006
Berichten: 3965

Oei, Chrislaevers, je maakt me wel heel nieuwsgierig. Maar te vroeg teveel verklappen werkt vaak niet goed voor schrijvers. Misschien wil je wel je genre verklappen?

chrislaevers
Laatst aanwezig: 4 jaren 36 weken geleden
Sinds: 17 Sep 2009
Berichten: 965

Cerdiwen, er staan stukken er van bij proeflezen (Eden).

Het genre? Voor de ene zal het een romantisch verhaal zijn, voor de andere een psychologische thriller met filosofische inslag... denk ik. Het is geen historisch verhaal daar de locatie en de tijdsituering louter functioneel zijn.

Ceridwen
Laatst aanwezig: 16 weken 11 uren geleden
Sinds: 15 Feb 2006
Berichten: 3965

Dank.

Lees Schrijven Magazine
  • Leer schrijven als Stephen King
  • Alles wat een schrijver moet weten over uitgeverijen
  • Schrijftips van Sander Kollaard (Stadium IV)
  • Wat verdien je aan een boek?
  • Crashcourse publiciteit & promotie
  • De schrijfdip en wat je ertegen kunt doen

Dit nummer niet missen, maar nog geen abonnee? Neem vóór 23 september 16:00 u. een abonnement!

MELD JE AAN
Schrijfboek cadeau? Nu gratis bij een abonnement op Schrijven Magazine!

Neem een abonnement op Schrijven Magazine!

Maak je keuze!