Start » Forum » Clichés

Clichés

34 reacties [Laatste bericht]
Marjet
Laatst aanwezig: 1 jaar 19 weken geleden
Sinds: 13 Okt 2006
Berichten: 919

Clichés

Ik heb me rot gezocht, maar zie hier eigenlijk niks over. Het volgende dus:

Ik merk tijdens het herschrijven dat ik nogal vaak gezegden of spreekwoorden gebruik in mijn schrijven en dan vooral in de dialoog. Is dat cliché?

Doen jullie dat ook wel eens? het is toch ook een stukje spreektaal en maakt het verhaal levendig, denk ik, maar opeens valt het me op dat ik er wel patent op lijk te hebben.

bijv. stukje uit mijn manu luchtwortels:

'Waar is die andere?' vraagt hij zakelijk.
'Wat verderop.' Die Martin is zo koelbloedig, hij heeft duidelijk vaker met dit bijltje gehakt.
Alsof hij haar gedachten raadt, zegt hij: 'Sorry Roos, je bent geweldig, dat moet ik je nageven. Voor mij is dit gesneden koek.

Schrijven, dat is jezelf op het spel zetten. Jezelf! Susan Sontag

Reacties

Cyd
Laatst aanwezig: 1 jaar 44 weken geleden
Sinds: 11 Apr 2009
Berichten: 197

Ik heb eerlijk gezegd die neiging ook. (Mijn oma had overal een spreekwoord voor en hoe ouder ik word hoe meer ik op haar lijk).

Maar ik haal ze er meestal uit in het herschrijven.

MichaM
Laatst aanwezig: 4 jaren 10 weken geleden
Sinds: 13 Feb 2007
Berichten: 7734

Ik vind het prima, leuk zelfs, maar ik geloof dat ik daar een uitzondering in ben hier :') Je moet als schrijver natuurlijk ZELF manieren bedenken om aan te geven dat het een ouwe rot is... Uh huh :')

Micha Meinderts - Sociaal dyslect heeft een nieuwe website!
"De nacht was gevallen en Arthur veegde de scherven bij elkaar." | "Ik ben niet lui, ik bespaar energie." | "Nederlands is makkelijker als je denkt."

Emma F.
Laatst aanwezig: 8 jaren 39 weken geleden
Sinds: 16 Jun 2007
Berichten: 602

Ik zou die twee dingen niet zo achter elkaar gebruiken inderdaad. Dan lijkt het wat 'lui' taalgebruik wink
Maar als je ze wat spreidt kun je gerust af en toe zo'n cliché gebruiken hoor, het komt herkenbaarheid ten goede.

Kijkje op mijn website en weblog nemen?
--> www.emmafasol.nl <--

Carduelis
Laatst aanwezig: 7 jaren 22 weken geleden
Sinds: 11 Dec 2007
Berichten: 2311

Wanneer een personage veel clichés gebruikt in zijn/haar taalgebruik, is dat een manier van praten. Als schrijver/verteller zou ik me hier minder van bedienen, er zijn vaak andere manieren om het te zeggen.
In het voorbeeld vind ik het te dicht op elkaar staan (maar dat kan ook komen omdat je ze gearceerd hebt).

Four Seasons
Laatst aanwezig: 7 weken 2 dagen geleden
Sinds: 29 Apr 2008
Berichten: 6332

Ik vind het wel grappig.

Eigen wijsheid is ook wijsheid.

Dargor
Laatst aanwezig: 2 jaren 4 dagen geleden
Sinds: 16 Mrt 2009
Berichten: 2217

Clichés (zonder de apostrofe) vind ik in boeken een verschrikking. Vermijd ze, het komt soms erg armoedig over. Dat meen ik. Zeker de voorbeelden die je noemt... Met het bijltje de gesneden hoek hakken wink Maar dat is mijn mening.

Ik heb de eindredactie voor een sportblad verzorgd, en kwam soms hele lelijke zinnen tegen. Na rust tapte NAC uit een heel ander vaatje wink

Marjet
Laatst aanwezig: 1 jaar 19 weken geleden
Sinds: 13 Okt 2006
Berichten: 919

tjee leuk wat een reacties, in a jiffy.
Tja te dicht op elkaar dat zou kunnen, dan valt het eerder op.

Schrijven, dat is jezelf op het spel zetten. Jezelf! Susan Sontag

Zjors
Laatst aanwezig: 3 jaren 37 weken geleden
Sinds: 3 Jan 2005
Berichten: 9604

Ik zou me als lezer vreselijk storen aan de voorbeelden die je geeft. confused

Is een boek in Eigen Beheer alleen voor losers? : http://www.nettyvankaathoven.blogspot.nl/

Four Seasons
Laatst aanwezig: 7 weken 2 dagen geleden
Sinds: 29 Apr 2008
Berichten: 6332

"Met een enorme hakbijl hakte hij op de boom in, hij had duidelijk vaker met dit bijltje gehakt."

Toen Cat te laat kwam voor het eten, vond zij de hond in de pot.

Valt toch wel mee hoe storend dat is?

Eigen wijsheid is ook wijsheid.

Fimke
Laatst aanwezig: 2 jaren 39 weken geleden
Sinds: 31 Mrt 2009
Berichten: 291

wat wel weer leuk is, is een variant op een cliche, kan zo snel niet wat bedenken, maar ... is duidelijk toch?

tantebetje
Laatst aanwezig: 7 jaren 11 weken geleden
Sinds: 20 Mrt 2008
Berichten: 2710

Ik vond die van FS helemaal niet storend wink

Voor de rest sluit ik me aan bij Dargor en Zjors.

Betjes Herinnering aan Holland: betjesonnetje.wordpress.com
Over rijm: http://betjesonnetje.wordpress.com/tag/rijm

Dargor
Laatst aanwezig: 2 jaren 4 dagen geleden
Sinds: 16 Mrt 2009
Berichten: 2217

De overstroming zorgde voor heel wat paniek in de polder, maar boer Westra had op tijd zijn schaapjes op het droge.

Hier willen de media weleens gebruik van maken, een spreekwoord in de letterlijke zin gebruiken wink Is niet storend, soms zelfs wel grappig.

Je kunt ook in indirecte zin spreekwoorden gebruiken.

Dat soms ook twee druppels water enorm van elkaar kunnen verschillen, bewijzen Geert en Jan. De broers lijken nauwelijks op elkaar. Zoiets dus, ik verzin het even ter plekke.

Tja
Laatst aanwezig: 5 dagen 1 uur geleden
Sinds: 4 Mei 2009
Berichten: 14124

Ik heb een heel verhaal gebaseerd op spreekwoorden/gezegdes. Ik wist eigenlijk niet wat ik er mee moest. Dus heb ik er niets meegedaan. Zelf vond ik sommige stukken wel geinig, anderen niet. Het laatste gedeelte is anders (spannend, hoop ik). Hint.

Waar je ook bent, 'Ik zal je vinden'.

Luc
Laatst aanwezig: 1 jaar 34 weken geleden
Sinds: 21 Nov 2008
Berichten: 172

Ik heb in de eerste versie van mijn verhaal veel clichés gebruikt met de bedoeling om die later te vervangen. Als je lekker aan het doorschrijven bent is het wel makkelijk om ze tijdelijk te gebruiken, maar uiteindelijk haal ik ze allemaal weg. Soms moet ik daarvoor een heel stuk tekst wijzigen.

Ik kwam zojuist 'Zij lachte haar witte tanden bloot' tegen. Afschuwelijk! Nu even peinzen hoe ik dat deel ga aanpassen.

Het gebruik van spreekwoorden of gezegden in indirecte zin is wel aardig gevonden van Dargor. Ook zijn voorbeeld met die druppels water is leuk.
Ik heb er een in de trant van 'dat soms het geheel minder is dan de som der delen.' Het is niet zeker of dat erin blijft.

Ik denk dat je ook die vorm toch maar één of hooguit paar keer kunt gebruiken.

Bob B.
Laatst aanwezig: 16 weken 3 dagen geleden
Sinds: 5 Dec 2008
Berichten: 322

Als ik het gevoel heb dat ik woorden of uitspraken in een clichevorm gebruik dat sla ik het "Betekenis woordenboek" van dr. l. Brouwers en dr. F. Claes erop na. Een dikke pil maar erg gebruiksvriendelijk en je komt altijd op alternatieve ideeen.
Voorbeeld: Een van mijn medewerkers werd uitvaartleider en ik zocht alternatieven voor doodgaan. Ik vond 98 variaties. Er zijn ook meer romantische voorbeelden te verzinnen hoor.

Spread your wings and fly away.

Marjet
Laatst aanwezig: 1 jaar 19 weken geleden
Sinds: 13 Okt 2006
Berichten: 919

Ik vind de verschillende reacties wel verhelderend, en ja verbasteren van spreekwoorden spreekt me ook aan, als het tenminste een rol heeft in de tekst en er toe doet, maar dat is een ander onderwerp.

Schrijven, dat is jezelf op het spel zetten. Jezelf! Susan Sontag

Devenda
Laatst aanwezig: 9 jaren 26 weken geleden
Sinds: 25 Jul 2007
Berichten: 36

Spreekwoorden mogen best, vind ik. Maar zoals alles, met mate. In dialoog kan het een persoon inderdaad een bepaalde eigenheid meegeven. Maar de schrijver zelf/verteller moet er zuinig mee zijn, vind ik.

Bovendien: de beeldspraak in die spreekwoorden is vaak al helemaal doodgeslagen door het vele gebruik. Beter is het dan om nieuwe, spannender beelden/vergelijkingen op te roepen die bij de lezer nog iets triggeren...

Pluisebol
Laatst aanwezig: 3 dagen 7 uren geleden
Sinds: 10 Mrt 2007
Berichten: 4227

Ja verbasteren, da's leuk.

De moeder van de porseleinkast was bezorgd.

Bij dag en nacht, bij zon en regen
kom je leuke dingen tegen.
(Dr Seuss)

sabarinde
Laatst aanwezig: 7 weken 2 dagen geleden
Sinds: 3 Aug 2007
Berichten: 2109

jee, die postbodes in NL bezorgen nogal wat wink

Pluisebol
Laatst aanwezig: 3 dagen 7 uren geleden
Sinds: 10 Mrt 2007
Berichten: 4227
sabarinde schreef:

jee, die postbodes in NL bezorgen nogal wat wink

Laughing out loud
Knap, Saab!

Bij dag en nacht, bij zon en regen
kom je leuke dingen tegen.
(Dr Seuss)

Marjet
Laatst aanwezig: 1 jaar 19 weken geleden
Sinds: 13 Okt 2006
Berichten: 919

Dit stukje darlings is gesneuveld:

‘Ja, het is heel zielig, maar de Jannen zijn erg goed, dat moet ik ze nageven. Jan junior is echt een blanke bolster met een ruwe pit.’ Roos lachte. Haar moeder verbasterde graag spreekwoorden. Iemand met weinig hersens had volgens haar boter in zijn hoofd, met de broekriem geeft ze je er van langs. En als er niets meer te eten is, is de pot met kalveren gedempt. nod

Schrijven, dat is jezelf op het spel zetten. Jezelf! Susan Sontag

MichaM
Laatst aanwezig: 4 jaren 10 weken geleden
Sinds: 13 Feb 2007
Berichten: 7734

Goed plan, beetje veel tell stick out tongue

Micha Meinderts - Sociaal dyslect heeft een nieuwe website!
"De nacht was gevallen en Arthur veegde de scherven bij elkaar." | "Ik ben niet lui, ik bespaar energie." | "Nederlands is makkelijker als je denkt."

jacobjanvoerman
Laatst aanwezig: 7 jaren 41 weken geleden
Sinds: 25 Feb 2009
Berichten: 531
Bob B. schreef:

Als ik het gevoel heb dat ik woorden of uitspraken in een clichevorm gebruik dat sla ik het "Betekenis woordenboek" van dr. l. Brouwers en dr. F. Claes erop na. Een dikke pil maar erg gebruiksvriendelijk en je komt altijd op alternatieve ideeen.
Voorbeeld: Een van mijn medewerkers werd uitvaartleider en ik zocht alternatieven voor doodgaan. Ik vond 98 variaties. Er zijn ook meer romantische voorbeelden te verzinnen hoor.

of je kijkt nog een keer naar de "dead parrot" sketch van monty python. Laughing out loud

ook klassiek: de clichémannetjes: Kees van Kooten en Wim de Bie. Ik kan een stuk herinneren waarinz e met zijn tween eindeloos veel varianten op "neuken" gebruiken.

Spelen met clichés heeft kees van Kooten als schrijver al gedaan. Is bijna ook weer een cliché.

We don`t need anybody else To tell us what is real
Inside each one of us is love And we know how it feels
Paul McCartney

gerhardt
Laatst aanwezig: 10 jaren 20 weken geleden
Sinds: 27 Mei 2009
Berichten: 322
sabarinde schreef:

jee, die postbodes in NL bezorgen nogal wat wink

Over bezorgers ken ik er ook wel een:
de bezorgde bezorger
bezorgde het onbezorgde bezorgstuk
bij de onbezorgde bezorger?

Zij die menen dat hij behoort te worden afgezeken, ach laten die hun hand in eigen boezem steken. (chinees gezegde.)

sabarinde
Laatst aanwezig: 7 weken 2 dagen geleden
Sinds: 3 Aug 2007
Berichten: 2109

smile

gerhardt
Laatst aanwezig: 10 jaren 20 weken geleden
Sinds: 27 Mei 2009
Berichten: 322
Marjet schreef:

Ik heb me rot gezocht, maar zie hier eigenlijk niks over. Het volgende dus:

Ik merk tijdens het herschrijven dat ik nogal vaak gezegden of spreekwoorden gebruik in mijn schrijven en dan vooral in de dialoog. Is dat cliché?

Doen jullie dat ook wel eens? het is toch ook een stukje spreektaal en maakt het verhaal levendig, denk ik, maar opeens valt het me op dat ik er wel patent op lijk te hebben.

bijv. stukje uit mijn manu luchtwortels:

'Waar is die andere?' vraagt hij zakelijk.
'Wat verderop.' Die Martin is zo koelbloedig, hij heeft duidelijk vaker met dit bijltje gehakt.
Alsof hij haar gedachten raadt, zegt hij: 'Sorry Roos, je bent geweldig, dat moet ik je nageven. Voor mij is dit gesneden koek.

In het taalgebruik worden clichés vaak gezien als gemeenplaatsen, banaliteiten of dooddoeners, maar ik vind dat het vaak erg goed toepasbaar is. Het is bijvoorbeeld een gemeenplaats dat geweld geweld uitlokt, maar het is heel verantwoord toepasbaar wanneer bijvoorbeeld de verwoesting van een huis de emoties voldoende voedsel geeft om bij wijze van antwoord een heel dorp in de as te leggen. Gerard van 't Reve heeft daar eens een verhandeling over geschreven, hieruit een stukje:

Ook het cliché is voor Reve een noodzakelijk tegenwicht voor het al te verfijnd omschrijven van emoties en van 'geuren, kleuren, adjectieven en gelukte of mislukte vergelijkingen'. Hij herkent in kitsch en cliché eenzelfde door vereenvoudiging bewerkstelligde eenduidigheid, zoals ze ook beide in de ogen van critici en literatuurdocenten even verwerpelijk zijn. Met de definitie van het cliché, als zou het gaan om een woord of uitdrukking met vanwege afgezaagd taalgebruik enkel nog een zwakke betekenis, is Reve het niet eens. Hij beweert in Zelf Schrijver Worden het tegendeel: als cliché heeft het aangeduide begrip een samengebalde betekenis gekregen die door iedereen, van hoog tot laag, wordt begrepen.
Het cliché heeft het bevrijdende van iets dat niet meer ter discussie staat (..). Ik eis van niemand, dat hij ooit in zijn leven ook maar één cliché nederschrijft, maar wat ik U bidden mag: houdt het cliché in ere en in voorraad, als kaarsen of verduurzaamd voedsel voor die gelegenheden waarbij het leven tot zijn naakte essentie wordt teruggebracht. (..) Het feit dat niet opzettelijke en met redelijk vakmanschap uitgevoerde kitsch ons vaak wel degelijk kan ontroeren, moge ons in ons oordeel matigen.

Zij die menen dat hij behoort te worden afgezeken, ach laten die hun hand in eigen boezem steken. (chinees gezegde.)

A. Redhed
Laatst aanwezig: 7 jaren 35 weken geleden
Sinds: 20 Jun 2007
Berichten: 1543

@ marjet: foei!

gerhardt
Laatst aanwezig: 10 jaren 20 weken geleden
Sinds: 27 Mei 2009
Berichten: 322

Schrijverke, dat doe ik graag!

Zij die menen dat hij behoort te worden afgezeken, ach laten die hun hand in eigen boezem steken. (chinees gezegde.)

Marjet
Laatst aanwezig: 1 jaar 19 weken geleden
Sinds: 13 Okt 2006
Berichten: 919

Dank je Gerhardt, nuttig citaat, maar wat wil Reve nu?
het cliché niet vergeten, maar ook niet gebruiken? leuk, op deze manier geschreven blijft het hangen. nod

Een ander groot? thrillerschrijver, Charles den Tex, maar ik heb nooit iets van hem gelezen, zei in een interview dat ik laatst onder ogen had, dat hij vroeger het cliché schuwde.
Zoals een achtervolging beschrijven, of een bloedige moordscene. Hij zei: 'Maar dat is stom denken.
Je moet niet weglopen van een achtervolging, je moet er alleen voor zorgen dat je het goed doet'

Vond ik ook.

Schrijven, dat is jezelf op het spel zetten. Jezelf! Susan Sontag

gerhardt
Laatst aanwezig: 10 jaren 20 weken geleden
Sinds: 27 Mei 2009
Berichten: 322
Marjet schreef:

Dank je Gerhardt, nuttig citaat, maar wat wil Reve nu?
het cliché niet vergeten, maar ook niet gebruiken? leuk, op deze manier geschreven blijft het hangen. nod

Een ander groot? thrillerschrijver, Charles den Tex, maar ik heb nooit iets van hem gelezen, zei in een interview dat ik laatst onder ogen had, dat hij vroeger het cliché schuwde.
Zoals een achtervolging beschrijven, of een bloedige moordscene. Hij zei: 'Maar dat is stom denken.
Je moet niet weglopen van een achtervolging, je moet er alleen voor zorgen dat je het goed doet'

Vond ik ook.

Wat van 't Reve wil of liever gezegd vind, is toch duidelijk: Ook het cliché is voor Reve een noodzakelijk tegenwicht voor het al te verfijnd omschrijven van emoties en van 'geuren, kleuren, adjectieven en gelukte of mislukte vergelijkingen'. Hij herkent in kitsch en cliché eenzelfde door vereenvoudiging bewerkstelligde eenduidigheid, zoals ze ook beide in de ogen van critici en literatuurdocenten even verwerpelijk zijn.
Hij vat het in de laatste zinnen samen:
Met de definitie van het cliché, als zou het gaan om een woord of uitdrukking met vanwege afgezaagd taalgebruik enkel nog een zwakke betekenis, IS REVE HET NIET EENS. Hij beweert in Zelf Schrijver Worden het tegendeel: als cliché heeft het aangeduide begrip een samengebalde betekenis gekregen die door iedereen, van hoog tot laag, wordt begrepen.
Met andere woorden: Je kunt als schrijver rustig het cliche gebruiken!

Zij die menen dat hij behoort te worden afgezeken, ach laten die hun hand in eigen boezem steken. (chinees gezegde.)

  • Hoe schrijf je subtiel over emoties?
  • Zo vind je een uitgever die bij je past
  • Minicursus flashbacks
  • Zo belangrijk zijn de eerste 10 pagina's 
  • THEMA Kan schrijven je leven redden?
  • Schrijftips van Anne-Gine Goemans
  • Schrijftechniek: vertellen en vertonen
  • Taaltips: taal en logica

Dit nummer niet missen, maar nog geen abonnee? Meld je aan vóór maandag 16:00 uur, dan krijg je het nummer thuisgestuurd!

Introductiekorting!
Word abonnee van Schrijven Magazine

Mis het komende nummer van Schrijven Magazine niet, word vóór maandag 16.00 u. abonnee!

Superaanbieding!