Lid sinds

9 jaar 3 maanden

Rol

Javaanse polder

In Nederland is nagenoeg geen familie waarbinnen niet iemand (in)direct met Nederlands-Indië te maken heeft gehad. Dat koloniale verleden werpt nog steeds zijn schaduw in het heden.
In opdracht van het kabinet is op 1 september 2017 het officiële onderzoek naar de periode Indonesië 1945 -1949 gestart. Het onderzoek wordt uitgevoerd door het NIOD, Het KITLV en het NIMH, en zal eind 2021 of begin 2022 worden afgerond met diverse publicaties.
Bij dat officiële onderzoek staat centraal 'de context van het geweldsgebruik in de periode van dekolonisate.'
Weer geen aandacht voor het thuisfront, dacht ik. Direct na het einde van de Tweede Wereldoorlog stuurde Nederland ongeveer 100.000 dienstplichtigen naar Indonesië. (Dat is een veelvoud va het huidige Nederlandse leger.)
Mijn moeder vertelde vaak over de naoorloogse periode, vooral over de jongens die naar de Oost moesten. Zo ook de vrijer van haar oudere zus (mijn tante).

En maar brieven schrijven bij de olielamp, vertelde mijn moeder.
De vrijer kwam wel terug, na drie jaar. Hij was kierewiet, volgens mijn moeder. De verkering was over. Er werd niet meer over gepraat. Tante plaatste een huwelijksadvertentie.
Dat beeld van die jonge vrouw die brieven schrijft en het nieuwsgierige zusje, heeft mij geinspireerd tot het schrijven van Javaanse polder. Ik wist nog wat bruikbare details uit de familie te vissen - van het type dat je niet zelf kunt verzinnen - las mezelf goed in en vulde de rest aan vanuit het schrijversbrein.
Ik plaatste een fragment hier op sol:
https://schrijvenonline.org/proeflezen/roman-onze-jongens-in-de-oost
Ik liet een proeflezer meelezen, zonder kennis van de afloop, en vroeg of de tekst uitnodige tot doorlezen. Natuurlijk kreeg ik vragen over waarom de nadruk op dit of dat en paste het nodige aan. Een enkel motief zwakte ik af, het andere zette ik zwaarder in. Na afronding, noemde de proeflezer het drama compleet.
Ik besloot dat de compositie kennelijk rond en geslaagd was en stuurde (2020) een synopsis naar aquaZZ. Ik koos voor aquaZZ vanwege mijn eerdere roman (Ladders van schuim, 2018) bij die uitgever.
Let wel, ik stuurde niet uit de blauwe lucht een manuscript in. Het betrof een synopsis in chronologie van de gebeurtenissen inclusief de volledige afloop. Ook vermeldde ik het hierboven genoemde onderzoek en waarom ik specifiek voor het onderwerp had gekozen.
aquaZZ was enthousiast over de synopsis en nodigde me uit het manuscript in te sturen.
Na een uitgebreide redactieronde en een separate eindredactie was daar de fysieke roman Javaanse polder, maart 2021.

Omschrijving van de inhoud of de flaptekst

Javaanse polder is een roman over twee zussen tijdens de koloniale oorlog van 1945-1949.

Clasina heeft verkering met Cees. Onder de leus Indië verloren, rampspoed geboren, stuurt Nederland dienstplichtigen naar de Oost voor orde en herstel.
Cees moet naar Java. Niemand weet voor hoelang en dat maakt Claasje opstandig. Haar zusje Anna vindt het allemaal overdreven.
Het dagelijks leven in het dorp gaat voort. De dominee houdt zijn preken en de postbode bezorgt trouw de brieven voor Claasje. Maar het wachten heeft op allen invloed. Dichtbij en ver weg. Verwachting en werkelijkheid lopen steeds verder uit elkaar. In de alledaagsheid ontvouwt zich een Griekse tragedie.

Fragment

De fotograaf legde de foto's op de toonbank.
'Vooral deze is goed gelukt,' zei hij, 'al zeg ik het zelf.' Hij trommelde met zijn wijsvinger boven de portretfoto van Claasje. 'Voor de vrijer van je zus, toch?'
In een tel zag ik mezelf op de foto: een gewoon meisje met een voor de camera onzichtbare vlecht op haar rug, naast het uitbundige kapsel van Claasje. En Claasje alleen, iets groter afgebeeld met een verleidelijke glimlach en de aanzet van haar borsten onder het jasje zichtbaar. Het was vastgelegd. Er bestond geen twijfel, er hoefde niets over gezegd te worden, nooit meer. Er hoefden geen vragen gesteld te worden. Het was duidelijk, voor altijd: Claasje was knapper dan ik.
Wat ik voelde bij die foto van Claasje en mij, was het boze oog dat de dominee weleens noemde in zijn preek, afgunst en na-ijver. En dat de fotograaf ook nog zei dat de portretfoto beter was gelukt, was te veel. De weerzin die ik bij hem voelde was sterker dan mijn jaloezie over de foto en maakte mij opstandig.
'Hij heet Cees, meneer. En mijn zus is hem trouw.
'Dat neem ik aan, maar die soldaten zijn ver van huis, uit het zicht. Er schijnt nauwelijks controle te zijn.'
'Wat bedoelt u daarmee?'
'Niets, jongedame, alleen dat het in de Oost niet pluis is. Er is een gebrek aan discipline, er is zelfs sprake van desertie. Het is tachtig cent bij elkaar.'
'Het zijn dienstplichtige soldaten, u zegt maar wat.'
'Tachtig cent graag.'
'U beledigt de verkering van mijn zuster.'
'Niet overdrijven.'
'Toch is het zo.'
'Wij hebben daar niets meer te zoeken, jongedame, en onze jongens misdragen zich, dienstplichtig of niet.'
'Het is ongehoord wat u zegt.'
Hij perste zijn lippen op elkaar, schoof de foto's in een stevige envelop en leunde met zijn vingertoppen op de toonbank.
Ik legde het geld neer en stopte de envelop in mijn schooltas.
Nare nagelbijter dat je er bent, dacht ik.
Met rechte rug en mijn tas strak naast me verliet ik de zaak. Ik vond dat ik de woordenstrijd had gewonnen. Pas bij mijn fiets kwam het bonken van mijn hart tot rust.

Uitgever

aquaZZ

ISBN

9789493023802

Bladzijden

200

Lid sinds

3 jaar 5 maanden

Rol

Beste Jan, gefeliciteerd met Javaanse polder! Weer zo'n beeldende cover. Ladders van schuim had dat ook (overigens heb ik dat boek met ontzettend veel plezier gelezen). Wat ik me afvraag: ben je bij deze tweede roman anders gaan schrijven, buiten de historische elementen om die dit boek rijk is? In welke mate heeft de ervaring van Ladders van schuim jou geholpen bij Javaanse polder? Was het schrijven van dit boek makkelijker (nog meer ervaring) of moeilijker (nog kritischer)? Geniet van boek nummer 2.

 

Lid sinds

9 jaar 3 maanden

Rol

Jules Unlimited,

Dank voor je felicitatie en compliment.
Elk verhaal vraagt om zijn eigen toon, elk personage om zijn eigen stem. Javaanse polder speelt geheel in een tijd die ruimschoots voor de aanvang van mijn leven ligt. Ik kon me daarom niet zo gemakkelijk laten gaan als in Ladders van schuim, dat min of meer het decor van mijn jeugd bevat. Voor Javaanse polder heb ik me redelijk ingelezen en mijn moeder was een goede verteller - het schrijven opent (meestal) mijn geheugen. Schrijven blijft wel werken, soms is het strijd, soms vloeit het.        

Overigens is Javaanse polder mijn derde roman bij een uitgever, dit is de eerste: 
https://schrijvenonline.org/boekpresentaties/jan-…