Start » Boekpresentatie » Menno Marrenga - Project Groene Elsje

Menno Marrenga - Project Groene Elsje

Door: Menno Marrenga
Op: 21 december 2018

Details
Uitgever: 
Brave New Books
ISBN: 
9789402183474
Bladzijden: 
141

De twee Voyager ruimteverkenners, de enige twee ruimteschepen die ooit de interstellaire ruimte bereikten, hadden een plaquette aan boord met een boodschap voor buitenaardse wezens. Als dat ding in mijn achtertuin zou landen - dacht ik - zou ik die boodschap herkennen?
Vermoedelijk niet.
Een plaat waarop twee blote mensen gekrast, geschroefd op een koekblik vol draden en radioactief afval, met een soort paraplu er op ... ik zou de buurjongetjes beknorren dat ze vieze plaatjes maar in de WC deur op school moeten krassen en hun rommel in de sloot moeten dumpen - niet in mijn achtertuin.

Dit leidde tot een verhaal: twee vrijwel identieke beschavingen, op twee planeten niet al te ver uit elkaar, sturen robotruimteverkenners naar elkaar. Maar geen van beiden beschavingen herkent de boodschap van de ander, hoewel er maar een heel klein verschil is in technologie: beschaving A bouwt zijn computers met transistors, beschaving B met radiobuizen.

Dat een transistor niet herkend zou worden door een elektronicus vertrouwd met radiobuizen, dat behoeft geen toelichting. Maar dat de radiobuizentechnologie heel goed doorge‰volueerd zou kunnen zijn tot een vorm die wij uit het silicium-tijdperk niet zouden herkennen, dat moest ik wel geloofwaardig maken. En dat kon ik: tenslotte is de interstellaire ruimte met zijn vacum en grote temperatuurverschillen ideaal voor die technologie. Ik verzon een ruimteverkenner, een spinnenweb-achtige constructie van ijle draadjes, kathodes van wolfram die heet werden omdat ze zonlicht absorbeerden en zilveren anodes die hitte uitstraalden de interstellaire ruimte in. Ge‹ntegreerde schakelingen, zonnepanelen en zelf fotonstuurraketjes bleken zo goed te in elkaar te fantaseren, zonder enig bewegend onderdeel, en gewichtloosheid maakte oneindig complexe constructies mogelijk. Hoe langer ik er mee bezig was hoe meer ik me verbaasde over de aanpak van NASA: siliciumtechnologie is ongeschikt voor ruimtevaart want overgevoelig voor temperatuurschommelingen en kosmische straling ... hadden ze dat niet in de gaten?

De symmetrie van twee vrijwel identieke beschavingen leek eerst een elegant concept, maar het haalde wel de vaart uit het verhaal omdat ik alles twee keer moest vertellen. En de uitleg van die vacuumbuizentechniek maakte het te technisch. Daarom schrapte ik toch maar de beschaving B uit mijn verhaal. Dat deed wat pijn: ik was verliefd op de sleutelscene waarin een marsjongetje papa's vliegende schotel leent als hij een aards ruimteschip ziet landen en er als eerste bij wil zijn, dan thuiskomt met het ruimteschip zelf en papa geeft hem op zijn donder omdat hij rotzooi in huis brengt.
Maar een schrijver moet zijn darlings kunnen killen.

In plaats van een marsmannetje bracht ik een antropoloog in het verhaal. Zijn taak was contact te leggen met buitenaardse beschavingen. Concreter: de boordcomputer uit te leggen wat beschaving is - en dat lukt natuurlijk niet. Mijn verhaal werd een klassieke zoektocht met hindernissen, de computer bleek pathetisch ongevoelig voor beschaving. Een tweede verhaallijn werd de verbazing van de antropoloog over de bizarre cultuur van een stel raket-techneuten onder elkaar. Ook goed voor hilarische anecdotes.

Toen ik nog jong was en onbevangen liefhebberde ik wat in researchlaboratoria; ik heb zelfs nog een blauwe maandag meegeknutseld aan een ruimtevaartuig - dat ding is niet eens neergestort. Ik denk vertederd terug aan die tijd en veel anekdotes in dit verhaal heb ik echt meegemaakt.

Het werd een verhaal met een heel simpele opbouw: alwetende verteller die ‚‚n hoofdpersoon volgt, braaf chronologisch, elk hoofdstukje beginnend met een hoopgevend idee en eindigend met alweer een mislukking en een verrassing aan het eind die je achteraf had kunnen zien aankomen. Niet moeilijk dus. Het leukste om te schrijven was de scene waarin mijn antropoloog een professor in de natuurkunde en een Bosjesman uit de Kalahari met elkaar in contact brengt ... en dan blijkt dat de natuurkundige eigenlijk niets van de natuur kent. Erg karikaturaal, politiek incorrect, maar dat past wel in dit verhaal.

Over dat politiek incorrecte heb ik jullie via 'proeflezen' gepolst (zie proefleesstuk 'Brief aan Jehovah') De reacties waren niet eenduidig, ik heb daarom toch maar het politiek incorrecte iets afgezwakt.

Een verhaal moet rijpen, vind ik. Laat het een paar jaar liggen, herlees het dan van een afstandje, dan zie je beter wat er aan scheelt dan als je er midden in zit. Ik begon met dit verhaal in 1977: toen die Voyagers gelanceerd werden, met die idiote plaquette er op geschroefd. Toen een paar jaar later de computerchips steeds groter werden en de Scanning Tunneling Microscope werd uitgevonden kwam ik op het idee van goedkope massaproductie van ruimtevaartuigen. Vier keer ging het verhaal helemaal op de schop. De laatste keer dat ik het herschreef was in 2013. In 2018 herlas ik het, en ik kon er niets meer aan verbeteren. Dat bewijst niet dat het een goed verhaal is - maar het is wel af. Daarom publiceer ik het maar.

Omschrijving van de inhoud of de flaptekst: 

Het Natuurkundig Laboratorium van de Koninklijke/ Knijpkat&Perenfabriek wil met een vloot van driehonderd miljoen ruimteschepen op zoek gaan naar buitenaardse intelligentie, maar de eerste drieentwintig komen onder de tram. Een ongewone combinatie van sciencefiction en slapstick, maar toch ook best wel serieus.

De held van het verhaal is de antropoloog Tjerk Ypma; hij moet de robotverkenners vertellen hoe je buitenaardse intelligentie herkent.
Dat blijkt niet eenvoudig.
Zijn zoektocht leidt hem langs de vreemde wezens die het Natuurkundig Laboratorium bevolken: Arnold de smetvrezende hoogvacuumman, Kees die naar roze ruis luistert, doctor Peereboom die alles weet over besselfuncties en Dril de computer. Maar het zijn de Onnozele Kinderkens die het eerste een teken van intelligentie geven.

Fragment: 

In die kamer was een groot apparaat, het leek wel een soort olieraffinaderij maar dan kleiner. In de hoek van de kamer stond een luchtpompje te pruttelen.
"Onze Scanning Tunnel Microscoop", verkondigde Walraven.
De pijpen die overal heen liepen waren van roestvrij staal en blinkend gepoetst. De meeste pijpen kwamen uit op een soort duikersklok, met drie raampjes in dikke sponningen, met overdreven veel zware bouten vastgezet. Een van de roestvrijstalen pijpen stak opzij uit die duikersklok en eindigde na een halve meter in een zwart kastje, waar een snoer aan vast zat. Het hele apparaat was vreemd voor Tjerk, maar dit deel het meest: werd er in dat zwarte kastje iets uit elektriciteit gemaakt dat een zo dikke pijp nodig had om weg te stromen? En waar kwamen de grondstoffen voor dat 'iets' dan vandaan? Er zaten geen andere pijpen of slangen aan dat zwarte kastje vast. Tjerk wilde daar net een vraag over stellen, toen hij het beeldscherm zag, waar een kwallig soort beest in rondzwom. Het leek wel in een dromerig soort paniek te willen ontsnappen, maar het stootte steeds zijn neus tegen de randen van het beeldscherm - het had natuurlijk geen neus, Tjerk kon ook geen ogen zien, het was een blob protoplasma dat steeds van vorm veranderde en ook van kleur. Een amoebe, herinnerde Tjerk zich van school. Tjerk had eerder microscoopplaatjes gezien, in zijn biologieboek en in National Geographic Magazine, maar dat ware saaie plaatjes van doorgesneden cellen in vreemde limonadeachtige kleurtjes, of weerzinwekkende vliegenkoppen met haren en kaken, metaalachtig grijs als maanfoto's: heel erg dood. Maar deze amoebe was springlevend, en de steeds veranderde kleuren waren prachtig: metalliek blauw dat aan vlinders deed denken en ook een soort gifgroen dat Tjerk zelfs in een tropisch aquarium nog niet gezien had. Maar de techniek staat voor niets. Dit was dus een Scanning Tunnel Microscoop.
Van achter de pijpen kwam een jongeman in een glimmend witte zijden overall, met als enige versiering een gele badge en een plat doosje met drie rode driehoekjes in een cirkel. Hij had een badmuts op, gemaakt van een plastic zak, lichtpaars, die was met plakband aan zijn voorhoofd vastgemaakt. Aan zijn nek bungelde een stofkapje, en hij droeg groene plastic handschoenen. Zijn blik was heel strak, en Tjerk was even in paniek, denkend aan een ontsnapte gek, maar hij was al lang genoeg op NatLab om te weten: een Bolleboos. Tjerk wilde net vragen waarom die arme amoebe in zo'n klein kooitje zat opgesloten, maar de Bolleboos was hem voor. "Mooi he? Een screensaver. Die heeft Kees gemaakt. Maar daar moet je kijken." En hij wees op een roestvrijstallen kist, met een deksel, alweer met overdreven veel bouten vastgezet. Verder was er niets te zien.
"Tien min negen torr", zei hij trots, en zijn eigen instructie negerend liep hij terug naar het beeldscherm, stootte met een elleboog tegen een computermuis en de screensaver verdween. In plaats daarvan kwamen er hele rijen groene cijfertjes.
"Punt acht zes maal tien min negen," las hij tevreden op.
"Dit is Arnold," zei Walraven. "Onze hoogvacumman."
Tjerk stak zijn hand uit, en zei "Hallo. Ik ben Tjerk."
Arnold deinsde terug en viel over een krukje. "Raak me niet aan. Je bent vuil."

Reacties

Yrret
Laatst aanwezig: 30 min 34 sec geleden
Sinds: 16 Jul 2012
Berichten: 6075
Menno Marrenga schreef:

In plaats van een marsmannetje bracht ik een antropoloog in het verhaal.

thumbsup

Ooit protesteerde ik tegen het 'monopolie der oude heren'. Nu ben ik er zelf één.

  • THEMA Kan schrijven je leven redden?
  • Hoe beschrijf je emoties?
  • Zo vind je een uitgever die bij je past
  • Zo belangrijk zijn de eerste 10 pagina's
  • Schrijftips van Anne-Gine Goemans
  • Schrijftechniek: vertellen en vertonen
  • Taaltips: taal en logica

Dit nummer verschijnt omstreeks 6 december oktober. Nog geen abonnee? Meld je aan vóór maandag 25 november 16:00 uur, dan krijg je dit nummer thuis!

Introductiekorting!
Schrijven

Iedere week het beste van Schrijven Online in je inbox? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief. Boordevol nieuws, tips, aanbiedingen en winacties!

Schrijf je in!