Start » Boekpresentatie » Menno Marrenga - het heksenproces

Menno Marrenga - het heksenproces

Door: Menno Marrenga
Op: 23 oktober 2018

Details
Uitgever: 
brave new books
ISBN: 
9789402182620
Bladzijden: 
35

Het grensgebied tussen fysica en metafysica: al eeuwen platgetreden door profeten, fysici, oplichters, dichters, ouwehoeren. En nu door mij: 'het heksenproces' is mijn dwaalgang door dit zompige terrein. Een moderne natuurkundige bezoekt de zestiende eeuw en moet de Inquisitie overtuigen dat dat zijn telefoon zonder hekserij werkt.

De natuurlijk vorm van dit verhaal is de dialoog. Nu is dialoog schrijven al lastig genoeg. Een lange dialoog over een ingewikkeld onderwerp, met twee gesprekspartners die elkaars argumenten niet erkennen, dat is nog veel lastiger. Eerst liet ik de natuurkundige in Jip-en-Janneke-taal uitleggen wat elektriciteit is: een soort bliksem maar dan niet veroorzaakt door de gramschap Gods. Het werkte niet. Mijn natuurkundige werd een onuitstaanbare pedant en de inquisiteur werd een halve idioot - niet de intelligente scepticus die ik van hem wilde maken.

Meer dan een kwart eeuw worstelde ik er mee. Niet dat ik elke dag prullenbakken vol schreef, maar ik keek vooral af hoe andere schrijvers het voor elkaar kregen - of niet. Ik leerde een hoop over het onderwerp. Daardoor werd mijn verhaal steeds ingewikkelder. Want wat Popper over natuurwetten schreef, hoort er natuurlijk bij. En wat Thomas van Aquino beweerde over Hemel en Aarde ook. Dan heb je Goedel nog, en de dialogen van Socrates ... alles propte ik er in. Mijn dialoog werd tot een wedstrijd citaatslingeren tussen twee pedante betweters, ieder vanuit de burcht van zijn eigen gelijk: burchten met dikke muren, zonder ramen. Imposante burchten, maar gefundeerd op drijfzand; allebei.
Twee maal hing ik fragmenten hier aan op Proeflezen, twee maal werden ze neergesabeld. Daar heb ik veel van geleerd. Tenslotte moest ik erkennen dat het heksenproces is een onmogelijk verhaal is, en ik overwoog het maar op te geven. Maar ik had er veel van geleerd, en misschien wil een beperkte lezersgroep het toch wel lezen. Toen bedacht ik: waarom geef ik niet gewoon toe dat het een onmogelijk verhaal is, en maak dat tot mijn verhaal: Schrijver Worstelt Met Onmogelijk Verhaal? De literatuur zit vol verhalen over dolende ridders die het onmogelijke nastreven.

En toen ging het ineens veel beter. De lezer ziet hoeveel moeite het de schrijver kost om vijf eeuwen te overbruggen, leeft mee en accepteert wat makkelijker - vooruit dan maar - de geforceerde setting. Socrates er uit, zelfs Popper. Geen hoogdravende dialoog over hoe een telefoon werkt, maar concreet: hoe je zo'n ding maakt. En dat gesprek steeds onderbroken door het geouwehoer in de kroeg waar de schrijver zit te schrijven, dat maakt de brokjes informatiedump behapbaarder. En de na een tijdje lopen verhaal en verhaal-in-verhaal door elkaar en de lezer weet niet meer of het geouwehoer diepgaand is of het diepgaande geouwehoer. En eigenlijk is dat wat ik had willen vertellen, een kwart eeuw geleden.

Wel, voor mezelf was het een nuttige, leerrijke oefening. Misschien wilt u het toch nog lezen, maar dat hoeft natuurlijk niet.

Omschrijving van de inhoud of de flaptekst: 

Diep in de woestijn leeft in afzondering een groep mensen die nog een zestiende-eeuws Christendom belijden. De natuurkundige Blaisse raakt bij toeval bij hen verzeild en wordt aangeklaagd wegens hekserij: hij heeft stemmen uit de hemel opgeroepen. Tegenover de Inquisitie moet hij uitleggen dat zijn satelliettelefoon op wel begrepen fysische processen berust. En dat blijkt niet zo eenvoudig ...

Fragment: 

Ignatius: Dan is uw peer review niet bevoegd. De inquisitie bewaakt de grens tussen het Begrijpbare, het terrein van stervelingen, en de Ondoorgrondelijke Mysteries, het terrein van God. Welnu, wat is de geloofwaardigheid van een grenscommissie als slechts één van de partijen vertegenwoordigd is?

Telefoon: Brrrr ... brrrr ... brrrr ...
Menno: Met Menno.
Telefoon: Met mij. Waar ben je?
Menno? Uh ... aan het werk. Ik ben bezig met een hoogdravende verhandeling.
Telefoon: Huh. Volgens mij zit je in de kroeg. Ik hoor gezwets op de achtergrond.
Menno: De plaats doet er niet toe. Het gaat om een criterium voor het onderscheid tussen fysica en metafysica. Popper beweert ...
Telefoon: Ik wil niet horen wat jouw drankvriendjes allemaal beweren. Je had al lang thuis moeten zijn. De spruitjes verpieteren. Kom hier, onmiddellijk.
Menno: Ja lieve.
Telefoon: tuuuuuut.

Nu heb ik een probleem.
Niet die spruitjes, ik trek wel ergens een bamibal uit de muur. Maar met mijn verhaal. Ik had verwacht dat Blaisse het verschil tussen fysica en metafysica wel zou kunnen uitleggen: hij is fysicus en moet toch kunnen vertellen tot waar zijn kennis reikt? Nu realiseer ik me dat hem dat nooit lukt, zolang hij binnen zijn eigen fysische wereldje blijft. En Ignatius heeft eigenlijk best wel gelijk: speelgoed dat je niet begrijpt, waarvan niemand meer weet hoe het eigenlijk gemaakt wordt, dat is link. Eigenlijk zou dat verboden moeten worden.
Arme Blaisse, hij gaat de brandstapel op.
Het zij zo.
Maar ik heb hem verzonnen. Dus ik ben voor hem verantwoordelijk. Hoe red ik hem?

Blaisse is een literaire creatie, dus ik kan hem alleen redden met een literaire truuk. Ik open mijn schrijversgereedschappenkist, en zoek naar een geschikt stuk gereedschap. Flashback - heb ik al gebruikt. Pistool van Chechov - geen pistool maar een vibrerende telefoon. Lijk uit de kast - past niet erg bij dit onderwerp. Verhaal in verhaal - heb ik al gebruikt. Rode haring, cliffhanger, O'Hara twist. Seks - hmmm, nee toch maar niet. Wat is dat daar, helemaal onderin - ha, die goede oude Deus ex machina. Lang niet gebruikt. Maar eigenlijk toch best wel toepasselijk in dit verhaal.

12. slot

Ignatius: Denken jullie over de grens tussen Hemel en Aarde te kunnen oordelen zonder de Hemel er bij te betrekken; zonder God er bij te halen? Jullie hele wetenschappelijke methode hangt in het luchtledige. Eén grote onontwarbare brei van cirkelrede ... MACHINA COITA STVPID wat is dit?

De telefoon die hij in zijn had hield ging ineens vibreren en begon een stom diedeltje uit Beethovens derde symphonie te spelen. Ignatius liet het ding geschrokken vallen en het groene knopje kwam precies op een steen terecht.

Menno ex machina: Dag Blaisse. Ik ben met een bamibal naar het lab gevlucht omdat mijn vrouw spruitjes op het vuur heeft staan. En ik zie op het antwoordapparaat dat jij het was die had gebeld. Het was vijf uur geweest, dus ik zat al in de kroeg - dat had je toch kunnen weten. En omdat je helemaal vanuit de Horeb belde met een ongelijst nummer kon de centrale het nummer niet doorschakelen. Waarom belde je, heb je iets bijzonders meegemaakt daar in die woestijn? Hallo, hallo, ben je daar nog?

Ignatius staarde geschrokken naar het apparaat waar de jinn uit sprak en probeerde zijn hand schoon te vegen. Pas toen hij opgelucht constateere dat die niet was omgetoverd in een bokkepoot en ook niet stonk naar sulfer, hoorde hij hoe de motor van de Toyota Landcruiser startte, in de eerste versnelling werd gezet, de tweede, derde, en steeds zachter klonk tot Blaisse de wadi van Horeb uit was en rechtsaf de snelweg naar Jerusalem opdraaide. Blaisse was gevlucht en Ignatius XLVII had het proces gewonnen. Maar zijn prooi was hem ontglipt.

Reacties

Yrret
Laatst aanwezig: 10 uren 7 min geleden
Sinds: 16 Jul 2012
Berichten: 5789
Menno Marrenga schreef:

Toen bedacht ik: waarom geef ik niet gewoon toe dat het een onmogelijk verhaal is, en maak dat tot mijn verhaal: Schrijver Worstelt Met Onmogelijk Verhaal?

Prachtig, Menno.

Elvis schreef:

For what is a man, what has he got?
If not himself, then he has naught
To say the things he truly feels
And not the words of one who kneels
The record shows I took the blows
And did it my way

Ooit protesteerde ik tegen het 'monopolie der oude heren'. Nu ben ik er zelf één.

Schrijftips van Murakami? Lees Schrijven Magazine
  • De 9 grootste schrijfvalkuilen – en hoe je ze voorkomt
  • Het geheim van goede personages
  • Tutorial schrijven met al je zintuigen.
  • Schrijftips krijgt van de Japanse grootmeester Haruki Murakami.
  • Jaap Robben over het  geheim van de perfecte zin.
  • Schrijven gelukkig maakt - nu wetenschappelijk bewezen!.
  • Schrijftips van Paolo Giordano (De eenzaamheid van priemgetallen).
  • Bouw je eigen fantasywereld.
  • Show don't tell in non-fictie/

Wie zich vóór maandag 21 januari 16:00 u. heeft aangemeld als abonnee, krijgt dit nummer thuisbezorgd.

MELD JE AAN
Schrijven

Iedere week het beste van Schrijven Online in je inbox? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief. Boordevol nieuws, tips, aanbiedingen en winacties!

Schrijf je in!