Start » Blog » Zo maak je in 2 stappen je tekst korter en duidelijker

Zo maak je in 2 stappen je tekst korter en duidelijker

Door Derk Izaks
 op 14-11-2017
 - reacties: 3

Zo maak je in 2 stappen je tekst korter en duidelijker Is jouw tekst vaak te lang en onduidelijk en weet je niet waar je moet beginnen met verkorten van die tekst? In twee stappen kun je hier verandering in brengen volgens schrijver Derk Izaks.

1. Begin met hak- en breekwerk 

"Bram H. Voor al uw hak- en breekwerk."

Nee, dat is niet de Goudengids - tekst van een aannemer in sloopwerkzaamheden. Het was mijn sentiment toen ik het commentaar las van schrijfmeester Bram H. op mijn concept-boek, vijftig hoofdstukken, drie-honderd pagina's. Bij wat ik één van mijn beste hoofdstukken vond, stond in de marge en in irritant rood: "Heb je dit hoofdstuk echt nodig?" Wat hij bedoelde was wel duidelijk: "Weg ermee." Een heel hoofdstuk verdomme!"
Bij briljante passages en mooie anekdotes las ik geschokt zijn commentaar: "Stop met die zijpaden, hou je bij je verhaallijn." En verderop: "Dat bedenkt de lezer zelf wel, kap met dat uitleggen."
Tenslotte raadde hij me met klem aan voor mijn openingscène iets anders te bedenken. Wat, dat was mijn probleem. Dat eerste hoofdstuk, daar had ik een week op zitten zwoegen... Ik stapte over mijn gekrenkte ego heen en begon opnieuw. Het resultaat leidde deze keer tot dit commentaar: "Fan...fucking fantastic! Wat een vaart man!" Mijn concept-boek was korter en strakker en ik begon de kunst van het schrijven enigszins door te krijgen.
Mijn eerste tip om tekst korter en duidelijker te maken is dus: Laat een echte buitenstaander, een vakman in wie je vertrouwen hebt, je concept meedogenloos onderhanden nemen. Dus sla die vriendin over (tenzij je alleen kritiek wilt die positief en opbouwend is en over details gaat). 

2. Doe dan de Elsschotproef

Elsschot... zijn stijl werd "zuinig Hollands" genoemd (Mulisch), ik ben er gek op en kan geen zin meer lezen zonder er in gedachten de Elsschotproef op los te laten. Een willekeurig voorbeeld, de eerste zin uit een blog: "Of het nu om een column, een roman of om een liedtekst gaat, ik heb voor mezelf altijd geprobeerd als regel aan te houden een moeilijk of bijzonder onderwerp zo eenvoudig mogelijk te verwoorden en een eenvoudig onderwerp, zo origineel (of zo men wil: ingewikkeld) mogelijk."
"Dat trekt geen lezer," zou het commentaar van mijn schrijfmeester zijn. Zeker niet als die lezer een blog scant. Neem deze passages uit de zin: "ik heb voor mezelf." Ja, niet voor een ander...weg ermee. "Altijd geprobeerd als regel." Nutteloze woorden... schrappen of inkorten.

Na de Elsschotproef staat er dit:
"Of het nu om een roman of liedtekst gaat, een moeilijk onderwerp probeer ik eenvoudig te verwoorden. Een eenvoudig onderwerp beschrijf ik graag origineel of zelfs ingewikkeld.

Het aantal woorden en leestekens is gehalveerd, er staat hetzelfde, het leest vlotter.

De tekst is korter, duidelijker, directer, niet vol met "slagen om de arm". Zeker voor blogs die niet rustig worden gelezen maar snel worden doorgekeken geldt: doe de Elsschotproef!

Het resultaat na twee stappen

Je bouwsel waar de voordeur omgekeerd in zat en waar van alles aan mankeerde is in twee stappen een huis geworden dat klopt, waarin het voor de lezer goed toeven is. Gelukkig ga jij pas nu schuren en verven (komt die vriendin toch nog van pas).

Ik was daar al mee begonnen voor: zie 1 en 2. Keep learning!

Derk Izaks is een ambitieuze 60+ er, opende na een succesvolle zakenloopbaan een hotel en zeilschool in Bali. Hij zag de vervuiling door plastic en schreef een boek over een "plasticwater"- multinational, dat nu bij een uitgever ligt. 'Geen hogere literatuur maar meeslepend verteld, soms licht absurdistisch, vaak zeer smakelijk en in de zijlijn ook nog leerzaam.' (vond zijn schrijfmeester).

« terug naar het blogoverzicht


Reacties

janpmeijers
Laatst aanwezig: 15 uren 51 min geleden
Sinds: 8 Mrt 2013
Berichten: 5238

Derk Izaks,

Mee eens. Stap drie: schrap de overbodige woorden en zinsdelen.

Citaat:

Mijn eerste tip om tekst korter en duidelijker te maken is dus: Laat een echte buitenstaander, een vakman in wie je vertrouwen hebt, je concept meedogenloos onderhanden nemen. Dus sla die vriendin over (tenzij je alleen kritiek wilt die positief en opbouwend is en over details gaat).

je schrijft ook:
'Nutteloze woorden ... schrappen of inkorten.' Inderdaad! Waarom 'is dus', 'echte' en 'meedogenloos' en het vermelden van een vriendin met het advies die over te slaan?
Dit lijkt me genoeg:
Tip één om tekst korter en duidelijker te maken: Laat een buitenstaander, een vakman die je vertrouwt, je concept beoordelen.

Of direct benoemen, vakman volstaat.
Tip één om tekst korter en duidelijker te maken: Laat een vakman je concept beoordelen.

Derk1944
Laatst aanwezig: 4 uren 3 min geleden
Sinds: 30 Jun 2017
Berichten: 5

Janp,

Het gemiddeld aantal reacties, heb ik berekend, komt op 0,1 waarbij de ,1 geheel te danken is aan mijn trouwe fan Janp.
Wederom dank Janp!
Mag er de volgende keer een like-je bij? (Het gemiddelde daarvan is ook treurig laag behalve afgelopen week toen een jongedame al haar vriendinnen mobiliseerde en er in een dag 30 bij elkaar sprokkelde op een flets verhaal)

De Elsschotproef en de passage over de vriendin. Die heeft een functie.
Ik vind het vreselijk als mensen zeggen dat ze graag kritiek willen mits die positief en opbouwend is. Kritiek moet meedogenloos zijn, gericht op resultaat, ongevoelig voor de tere ziel van de scribent. Dus schakel die vriendin in voor de afwerking, niet voor het betere snijwerk. Vandaar. Maar ook absurdistische zijlijntjes en humor overleven de Elsschotproef.

Als trouwe fan gun ik je een primeur: In het komend januari nummer van "Alice" verschijnt mijn verhaaltje "Mr Wong". Natuurlijk Elsschotproof. Ik reken op een reactie.
Derk

janpmeijers
Laatst aanwezig: 15 uren 51 min geleden
Sinds: 8 Mrt 2013
Berichten: 5238

Derk1944,

Je blog is een zakelijke tekst. De passage over de vriendin, andere zijlijntjes en humor leiden af van de inhoud. Praktiseer wat je preekt. Houd je blog kort en duidelijk.

Aangezien je rekent op een reactie van mijn kant op je verhaal, wacht ik een exemplaar van Alice af. Mijn adres kun je opvragen via het envelopje.

Groet,

Neem een abonnement op Schrijven Magazine.

Neem nu een abonnement op Schrijven Magazine. Profiteer van onze superaanbieding!

Korting én cadeaus!
Lees hier hoe het werkt!

en krijg zelf een cadeau!

Lees hier hoe het werkt!

Door ervaren, professionele redacteuren. Goed én betaalbaar!

Meer informatie
Moleskine cadeau? Neem nu een abonnement op Schrijven Magazine!

Gratis Moleskine opschrijfboekje bij een abonnement op Schrijven Magazine!

Bestel nu!